Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, ABD ve İran yönetimlerine çatışmacı söylemleri terk etme ve müzakere masasına dönme çağrısında bulundu. Zaharova, Moskova'da düzenlediği basın toplantısında, iki ülke arasında son haftalarda tırmanan gerilimin bölgesel barışa ciddi tehdit oluşturduğunu vurguladı. 'Tarafları provokasyonlardan kaçınmaya ve diyaloğa yeniden başlamaya çağırıyoruz. Diplomasi her zaman askeri seçeneklerden daha etkilidir' ifadelerini kullandı.
ABD-İran gerilimi tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikası kapsamında yeni yaptırımlar uygulamaya koyması ve İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması, iki ülke arasındaki gerilimi yeniden alevlendirdi. Son olarak ABD'nin Basra Körfezi'ne ek askeri sevkiyat yapması, İran'ın da hava savunma sistemlerini faaliyete geçirmesi endişeleri artırdı. Zaharova, 'Bu kısır döngü her iki taraf için de kayıplara yol açar. Bölge ülkeleri ve uluslararası toplum daha fazla istikrarsızlığı kaldıramaz' dedi.
Rusya'nın arabuluculuk girişimleri
Rusya, uzun süredir ABD ile İran arasında dolaylı müzakerelere ev sahipliği yapıyor ve taraflar arasında köprü kurmaya çalışıyor. Moskova yönetimi, özellikle nükleer anlaşma konusunda tansiyonun düşürülmesi için yoğun çaba harcıyor. Zaharova, 'Rusya olarak her zaman diyaloğun yeniden başlaması için elimizden geleni yapıyoruz. Tarafların ortak zeminde buluşması için Viyana formatındaki görüşmelerin yeniden canlandırılması gerekiyor' diye konuştu. Ayrıca, ABD ve İran arasında doğrudan müzakerelerin başlamasının bölgesel barış için kritik olduğunu vurguladı.
Uluslararası toplumdan tepkiler
Rusya'nın çağrısına Avrupa Birliği ve Çin'den dolaylı destek gelirken, ABD Dışişleri Bakanlığı henüz açıklama yapmadı. İran Dışişleri Bakanlığı ise Rusya'nın çağrısını 'yapıcı bir adım' olarak nitelendirdi ancak 'şartlar olgunlaştığında' müzakerelere hazır olduklarını belirtti. İran'ın BM Daimi Temsilcisi, 'Bir şartla müzakerelere döneriz: Yaptırımlar kalkmalı ve saygı esas olmalı' açıklamasını yaptı.
Jeopolitik bağlam ve gelecek öngörüleri
ABD-İran arasındaki nükleer müzakereler, 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın 2018'de ABD tarafından tek taraflı olarak feshedilmesiyle sekteye uğramıştı. İran, o tarihten bu yana uranyum zenginleştirme oranını yüzde 60'a çıkararak anlaşmanın temel parametrelerini aştı. Eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde müzakereler yeniden canlandırılmaya çalışılsa da, Trump dönemindeki yeni yaptırım dalgası ilişkileri yeniden kopma noktasına getirdi. Uzmanlar, mevcut tansiyonun kontrol altına alınmaması halinde bölgede sıcak çatışma riskinin arttığı görüşünde. Bağımsız değerlendirmelere göre, Rusya'nın arabuluculuk girişimleri, hem kendi jeopolitik çıkarları hem de küresel istikrar için anlamlı olsa da, tarafların masaya oturması için somut adımlar atmaya yanaşmamaları çabaları boşa çıkarabilir.
