Rusya'da 1 Aralık 2024 itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenleme, internet sitelerinde Apple ID ve Google ID gibi yabancı kimlik doğrulama sistemlerinin kullanılmasını yasaklayarak idari para cezası uygulamasını başlattı. Karar, ülkede dijital egemenliği artırma ve yerli hizmetleri teşvik etme amacı taşıyor. Yeni yasa, Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Servisi (Roskomnadzor) tarafından denetlenecek.
Yeni düzenlemenin kapsamı
Düzenleme, Rusya'da faaliyet gösteren tüm internet sitelerini kapsıyor. Site sahipleri, kullanıcıların kayıt ve giriş işlemlerinde yalnızca Rusya'da onaylanmış yerli kimlik doğrulama sistemlerini kullanmak zorunda. Apple ID, Google ID, Facebook Login gibi yabancı servislerle yetkilendirme yapılması durumunda, site sahiplerine 300 bin rubleye (yaklaşık 3 bin dolar) kadar idari para cezası kesilebilecek. Tekrarlanan ihlallerde ceza miktarı iki katına çıkabiliyor.
Arka plan ve gerekçeler
Rus hükümeti, bu adımı ulusal güvenlik ve veri koruma gerekçeleriyle savunuyor. Resmi açıklamalara göre, yabancı platformlar üzerinden gerçekleştirilen kimlik doğrulama işlemleri, kullanıcı verilerinin yurt dışına sızmasına neden oluyor. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımları ve teknoloji şirketlerinin Rusya'daki faaliyetlerini kısıtlaması, Moskova'yı yerli alternatiflere yöneltmişti. Rusya, 2022'den bu yana Gosuslugi (Devlet Hizmetleri) portalı gibi yerli platformların kullanımını artırmak için çeşitli yasal düzenlemeler yapıyor.
Uygulamada beklenen etkiler
Yeni yasa, özellikle e-ticaret siteleri, sosyal medya platformları ve çevrimiçi hizmet sağlayıcılarını doğrudan etkileyecek. Uzmanlar, kısa vadede bazı sitelerin kullanıcı kaybı yaşayabileceğini, ancak orta vadede Rusya'da geliştirilen kimlik doğrulama sistemlerinin yaygınlaşacağını öngörüyor. Rusya'da halihazırda VK ID (VKontakte), Yandex ID ve Tele2 ID gibi yerli alternatifler bulunuyor. Apple ve Google ise henüz resmi bir açıklama yapmadı.
İhlal durumunda cezalar
İdari para cezaları, ilk ihlalde bireyler için 30 bin ruble, tüzel kişiler için 300 bin ruble olarak belirlendi. Ayrıca, site sahiplerine 90 gün içinde uyum sağlama süresi tanınıyor. Bu süre sonunda hala yabancı kimlik doğrulama sistemi kullanan sitelere erişim engeli getirilebileceği de belirtiliyor. Roskomnadzor, uyum sürecini denetlemek ve bildirimler yapmakla görevlendirildi.
Yeni düzenleme, Rusya'nın dijital bağımsızlık politikasının bir parçası olarak değerlendirilirken, uluslararası teknoloji şirketlerinin Rusya pazarındaki faaliyetlerini daha da zorlaştırması bekleniyor. Öte yandan, yerli alternatiflerin yeterliliği ve kullanıcı deneyimi konusunda tartışmalar devam ediyor. Rus yetkililer, önümüzdeki dönemde benzer düzenlemelerin diğer yabancı dijital hizmetleri de kapsaması için çalışmalar yürütüyor.
