Rusya'da akaryakıt kısıtlamaları, başkent Moskova ve St. Petersburg'un da aralarında bulunduğu yaklaşık 20 bölgede sürüyor. Bazı akaryakıt istasyonlarında araç başına 20 litre satış sınırı uygulanırken, ülke genelinde benzin ve motorin tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle kısıtlamaların genişlemesi bekleniyor. Enerji uzmanları, bu durumun Rusya'nın iç talebi karşılamakta zorlandığını ve ihracat kısıtlamalarının etkisini gösterdiğini belirtiyor.
Kısıtlamaların kapsamı ve gerekçeleri
Rusya Enerji Bakanlığı verilerine göre, akaryakıt kısıtlamaları en yoğun olarak Moskova ve Moskova bölgesi, St. Petersburg ve Leningrad bölgesi, Krasnodar Krai, Rostov, Samara, Nijni Novgorod, Sverdlovsk, Çelyabinsk, Novosibirsk ve Primorski Krai gibi bölgelerde hissediliyor. Bu bölgelerdeki birçok akaryakıt istasyonu, araç başına 20 litre benzin ve motorin satışı yaparken, bazı istasyonlar ise tamamen kapanma noktasına geldi.
Kısıtlamaların temel nedeni, Rusya'nın ham petrol arıtma kapasitesindeki düşüş ve Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar. Rusya, petrol ürünleri ihracatını sürdürmek için iç talebi kısma yoluna giderken, özellikle yaz aylarında artan talep ve rafinerilerdeki bakım çalışmaları arz sıkıntısını derinleştirdi. Ayrıca, hükümetin akaryakıt fiyatlarını kontrol altında tutmak için uyguladığı sübvansiyon politikaları, üreticilerin iç piyasaya yönelmesini engelleyebiliyor.
Ekonomik etkiler ve beklentiler
Akaryakıt kısıtlamaları, Rusya'da ulaşım ve lojistik sektörünü olumsuz etkiliyor. Özellikle tır ve kamyon şoförleri, uzun mesafeli taşımacılıkta yakıt bulmakta zorlanırken, tarım sektörü de hasat döneminde akaryakıt sıkıntısı çekiyor. Moskova'da taksiciler ve kurye hizmetleri de kısıtlamalardan etkilenen gruplar arasında.
Rusya hükümeti, akaryakıt krizini çözmek için bir dizi önlem aldı. Bunlar arasında benzin ve motorin ihracatının geçici olarak yasaklanması, rafinerilere arz zorunluluğu getirilmesi ve akaryakıt fiyatlarına tavan fiyat uygulanması yer alıyor. Ancak uzmanlar, bu önlemlerin kısa vadede etkili olsa da uzun vadede yatırımları azaltarak sorunu derinleştirebileceğini belirtiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Rusya'nın ham petrol üretimi 2023 yılında günlük 10.9 milyon varil seviyesine geriledi. Bu düşüş, yaptırımlar ve teknolojik kısıtlamalar nedeniyle devam ediyor. Öte yandan, Rusya'nın akaryakıt ihracatı, Çin ve Hindistan gibi ülkelere yönelirken, iç talebi karşılayacak kapasite azalıyor.
Akaryakıt kısıtlamalarının önümüzdeki aylarda da sürmesi beklenirken, Rus yetkililer sorunun çözümü için yeni rafineri yatırımları ve lojistik iyileştirmeler planladıklarını açıkladı. Ancak bu yatırımların sonuç vermesi zaman alacak.
