Rusya'da internet sitelerinde kullanıcıların Apple ID ve Google ID dahil yabancı servisler üzerinden yetkilendirilmesine idari para cezası öngören düzenleme yürürlüğe girdi. Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumu (Roskomnadzor) tarafından hazırlanan yönetmelik, yabancı dijital kimlik sağlayıcılarının Rusya’daki internet sitelerinde kullanılmasını yasaklıyor. Düzenleme kapsamında Apple ID, Google ID, Microsoft ID, hatta bazı sosyal medya hesapları ile giriş yapılmasına izin verilmeyecek. Yasağa uymayan internet sitelerine 1 milyon rubleye (yaklaşık 11 bin dolar) kadar idari para cezası kesilebileceği belirtiliyor. Ayrıca, yinelenen ihlallerde ceza miktarının artması ve sitelere erişim engeli getirilmesi de söz konusu olabilecek.
Veri güvenliği gerekçesi
Rus yetkililer, düzenlemenin temel amacının kullanıcı verilerinin yurt dışına çıkışını engellemek olduğunu ifade ediyor. Roskomnadzor’dan yapılan açıklamada, “Apple, Google, Microsoft gibi yabancı şirketlerin kimlik doğrulama sistemleri, Rus kullanıcıların kişisel verilerini ABD ve diğer ülkelerdeki sunuculara aktarmaktadır. Bu durum, Rusya’nın veri egemenliğini ihlal etmektedir” denildi. Yeni düzenleme ile internet sitelerinin kullanıcı girişlerinde yalnızca Rusya’da kayıtlı ve Roskomnadzor tarafından onaylanmış kimlik doğrulama sistemlerini kullanması zorunlu hale getirildi. Bu kapsamda Gosuslugi (Devlet Hizmetleri) portalı, Sberbank ID, VK ID gibi yerel alternatifler öne çıkıyor. Uzmanlar, düzenlemenin özellikle büyük teknoloji şirketlerinin Rusya’daki iş modellerini doğrudan etkileyeceğini belirtiyor.
Yerli alternatiflere yönlendirme
Rus hükümeti, uzun süredir yerli dijital hizmetlerin kullanımını teşvik ediyor. 2022’de Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımlarıyla birlikte Apple, Google, Meta gibi birçok şirket Rusya’daki faaliyetlerini kısıtlamış veya durdurmuştu. Bu durum, Rusya’nın kendi dijital altyapısını oluşturma çabalarını hızlandırdı. Yeni düzenleme, internet sitelerine 1 Eylül 2025 itibarıyla yabancı kimlik doğrulama yöntemlerini kaldırma zorunluluğu getiriyor. Uyum sağlamayanlara para cezasının yanı sıra internet sitelerine erişim engeli de uygulanabilecek. Roskomnadzor, denetimlerin 2025 yılı sonundan itibaren sıkılaştırılacağını duyurdu. Ayrıca, düzenlemenin e-ticaret siteleri, bankalar, kamu hizmetleri ve sosyal medya platformları gibi geniş bir yelpazeyi kapsadığı belirtiliyor. Kullanıcıların ise mevcut hesaplarını nasıl dönüştürecekleri konusunda resmi bir kılavuz yayımlanacağı ifade edildi.
Uzman görüşleri ve olası etkiler
Dijital haklar savunucuları, düzenlemenin kullanıcıların mahremiyetini artırabileceğini ancak aynı zamanda ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim üzerinde kısıtlayıcı etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Rusya’nın bu adımının, küresel çapta artan veri yerelleştirme eğiliminin bir parçası olduğu yorumları yapılıyor. Benzer düzenlemeler Çin, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerde de tartışılıyor. Uzmanlar, Rusya’daki internet sitelerinin yabancı kimlik doğrulamayı kaldırmasının zaman alabileceğini ve kullanıcıların alternatif yöntemlere geçiş sürecinde zorluk yaşayabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, bu durumun Rusya’daki yabancı teknoloji şirketlerinin pazar payını daha da azaltabileceği öngörülüyor. Ancak, yeni düzenlemenin kullanıcıların veri güvenliğini sağlama amacına hizmet etmesi durumunda, benzer uygulamaların diğer ülkeler için de model oluşturabileceği değerlendiriliyor.
