ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın işletilmesine dair devam eden görüşmeler sırasında yaptığı açıklamada, boğazın uluslararası sular statüsünde olduğunu ve hiçbir ülkenin buradan geçen gemilerden ücret talep etme hakkı bulunmadığını vurguladı. Rubio, bu tür bir uygulamanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve küresel ticareti olumsuz etkileyeceğini belirtti.
Stratejik su yolu ve enerji ticareti
Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık %20'sinin geçtiği kritik bir enerji koridoru olarak biliniyor. Boğazın güvenliği ve serbest geçiş hakkı, küresel enerji piyasalarının istikrarı için hayati önem taşıyor. İran ve Umman arasında yürütülen işletme görüşmelerinde, İran'ın geçiş ücreti talep edebileceği yönünde spekülasyonlar bulunuyordu. Rubio'nun açıklamaları, bu spekülasyonları reddederken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını da hatırlattı.
Uluslararası hukuk çerçevesi
Uluslararası hukuka göre, boğazlar kıyı devletlerine ait olsa da, uluslararası seyrüsefer için serbest geçiş hakkı tanınıyor. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS), transit geçiş hakkını düzenliyor ve kıyı devletlerinin bu geçişleri engellemesini veya ücretlendirmesini yasaklıyor. Rubio, ABD'nin bu prensiplere bağlı olduğunu ve herhangi bir ihlale karşı gerekli adımları atacağını ifade etti.
Ekonomik etkiler
Hürmüz Boğazı'nda olası bir geçiş ücreti, başta petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığı olmak üzere küresel ticareti doğrudan etkileyebilir. Uzmanlar, böyle bir ücretin emtia fiyatlarını artıracağını ve enflasyonist baskı yaratacağını öngörüyor. Ayrıca, boğazın alternatif rotaları olan Süveyş Kanalı veya Ümit Burnu gibi güzergahlar daha uzun mesafeler içerdiğinden, maliyetlerin önemli ölçüde yükseleceği belirtiliyor.
Rubio'nun açıklaması, uluslararası toplumdan da destek gördü. ABD'nin müttefiki olan ülkeler, boğazda serbest geçiş hakkının korunması gerektiğini vurguladı. Bu gelişme, İran ve Umman arasındaki müzakerelerde ABD'nin pozisyonunu netleştirirken, bölgedeki gerilimi düşürmeye yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor.
