Rize'nin Merkez ilçesine bağlı Yağlıtaş Mahallesi'nde bulunan kentsel dönüşüm projesi, 7 yıldır bir türlü tamamlanamaması nedeniyle hak sahiplerinin tepkisini çekiyor. Yaklaşık 170 konutluk dönüşüm alanında yaşayanlar, mevcut evlerinin değer tespiti ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın (TOKİ) yeni konutlar için biçtiği fiyatlar arasındaki uçurumun kendilerini ağır bir borç yükü altına sokacağını belirtti. Mahalle sakinleri, 'Evlerimizi bırakıp 15 yıl boyunca borç ödemek istemiyoruz' diyerek yetkililere seslendi.
Hak Sahipleriyle TOKİ Arasındaki Fiyat Uçurumu
Rize Yağlıtaş Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında bugüne kadar birçok ev yıkıldı, ancak projenin başlangıcından bu yana geçen 7 yıla rağmen vatandaşların büyük bir kısmı hâlâ yeni konutların yapımını bekliyor. Anlaşma imzalayan bazı hak sahipleri, evlerinin metrekare birim fiyatının emsal değerlerin çok altında kaldığını ve bu durumun ek ödeme yükümlülüğünü artırdığını ifade etti. Özellikle TOKİ'nin yeni konutlardan talep ettiği fiyatlar, piyasa koşullarına göre oldukça yüksek bulunurken, mağdurların önemli bir kısmı da gelir seviyelerinin bu ödemeleri karşılayamayacağından yakınıyor.
Bölge sakinlerinden Ali Rıza A., yaptığı açıklamada, 'Evimizin değeri 200 bin lira belirlendi, ancak TOKİ'nin yeni konutlar için bizden istediği fiyat neredeyse 500 bin lira. Aradaki fark o kadar büyük ki, bu borcu ödeyebilmemiz için 15 yıl çalışmamız gerekiyor. Bizler zaten evlerimizi riskli alanlarda oturduğumuz için terk ettik, şimdi bir de borç yükü altında ezdirmek istiyorlar' dedi.
Bir başka hak sahibi Zeliha K. ise, '7 yıldır bekliyoruz. Çocuklarımız bu mahallede büyüdü, biz burada yaşamak istiyoruz. Ama bu şartlarda ne ev yaptırabiliyoruz ne de kira yardımı yeterli oluyor. TOKİ'nin algısına göre bizler zengin insanlarız; oysa çoğumuz emekli ya da dar gelirli. Bu projeden anladığımız, evsiz kalmamız ve üstünü borçlanmamız isteniyor' diye konuştu.
Kentsel Dönüşümde Adalet Talebi
Kentsel dönüşüm sürecinin başladığı 2015 yılından bu yana mağdur olduklarını belirten vatandaşlar, hakkedişlerin ve sürecin şeffaf bir şekilde yönetilmesi gerektiğini savunuyor. Mahalle sakinleri adına açıklama yapan Mülkiyet Hakları Derneği Başkanı Osman D., 'Burada yaşananlar, sadece Rize'nin değil, Türkiye genelindeki kentsel dönüşüm uygulamalarının çarpıklığını gözler önüne seriyor. Vatandaşların evleri, değerinin çok altında tespit edilirken, yeni konutlar için yüksek bedeller talep ediliyor. Bu, adalete aykırı. Hak sahipleri, enflasyon karşısında eriyen birikimleriyle bir de TOKİ'ye borçlanmak zorunda bırakılıyor' ifadelerini kullandı.
Yağlıtaş Mahallesi sakinleri, seslerini duyurabilmek amacıyla daha önce Rize Valiliği ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü önünde basın açıklaması yaptı. Ancak bugüne kadar somut bir sonuç alamadıklarını belirten vatandaşlar, konuyu TBMM gündemine taşıyacaklarını ve hukuki mücadele başlatacaklarını ifade ediyor. Konuyla ilgili olarak TOKİ'den bir açıklama yapılmazken, hak sahiplerinin talepleri ile ilgili sürecin devam ettiği öğrenildi.
Bu tür mağduriyetlerin yaşanmaması için kentsel dönüşümde "yerinde dönüşüm" modelinin önemine dikkat çeken yerel halk, vatandaşların düşük gelir gruplarından olduğu bölgelerde hakkaniyetli değerleme yapılması, ek ödeme yükümlülüklerinin kaldırılması veya uzun vadeli sübvansiyonların sağlanması gerektiğini vurguluyor. Yağlıtaş Mahallesi'nin çözüm bekleyen dosyası, aynı zamanda Türkiye'deki kentsel dönüşüm politikalarının gözden geçirilmesi için de önemli bir örnek teşkil ediyor.
Kentsel dönüşüm, bir ülkenin deprem gerçeği ile yaşayabilmesi için kaçınılmaz bir uygulama; ancak insanları yerinden eden, borçlandıran ve gelecek kaygısı yaratan değil; toplumsal mutabakatla, adil paylaşım ilkesiyle yürütülmesi gereken bir süreç olmalıdır. Yetkililerin, hak sahiplerinin mağduriyetlerini gidermek ve dönüşümün ruhunu kurtarmak için acil adım atması bekleniyor. Aksi takdirde isyanlar, büyük kentlerden Anadolu'nun her bir köşesine yayılacak bir toplumsal yaraya dönüşebilir.
