Rize'de tarımsal üretimi ciddi şekilde tehdit eden kahverengi kokarca böceğine (Halyomorpha halys) karşı biyolojik mücadele çalışmaları kapsamında Samuray Arısı (Trissolcus japonicus) doğaya salındı. Çay ve fındık başta olmak üzere birçok üründe büyük zarara yol açan istilacı türe karşı yürütülen bu yöntem, kimyasal ilaç kullanımını azaltmayı hedefliyor. Rize İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda gerçekleştirilen salım, ilk etapta belirlenen pilot bölgelerde yapıldı.
Biyolojik mücadele nasıl işliyor?
Kahverengi kokarca böceğinin doğal düşmanı olan Samuray Arısı, zararlının yumurtalarını parazitleyerek üremesini engelliyor. Dişi arı, kokarcanın yumurtalarına kendi yumurtalarını bırakıyor ve çıkan larvalar kokarca yumurtalarını tüketerek popülasyonu kontrol altına alıyor. Bu yöntem, kimyasal mücadeleye göre çevre dostu ve sürdürülebilir bir alternatif sunuyor. Rize'deki salım öncesinde laboratuvar ortamında çoğaltılan arılar, bölgedeki iklim ve ekolojik koşullara adapte olacak şekilde seçildi.
Zararlının etkileri ve mücadele süreci
Kahverengi kokarca, özellikle 2020'li yılların başından itibaren Doğu Karadeniz'de hızla yayıldı. Fındıkta verim kaybına, çayda ise kalite düşüklüğüne neden olan böcek, aynı zamanda elma, armut, mısır ve fasulye gibi birçok üründe de zarara yol açıyor. Rize'de geçen yıl yapılan sürvey çalışmalarında, bazı fındık bahçelerinde ürün kaybının yüzde 30'a ulaştığı tespit edildi. Biyolojik mücadele, bu kaybı en aza indirmek için kritik bir rol oynuyor.
Samuray Arısı salımı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ulusal eylem planı kapsamında yürütülüyor. Daha önce İstanbul, Ankara, Düzce ve Sakarya gibi illerde de başarılı sonuçlar alınan bu yöntem, Karadeniz Bölgesi'nde ilk kez Rize'de uygulanıyor. Uzmanlar, arıların bölgedeki varlığının sürekli kılınması için birden fazla salım yapılması gerektiğini belirtiyor.
Gelecek planları ve diğer tedbirler
Rize İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, biyolojik mücadeleye ek olarak kültürel ve mekanik yöntemleri de devreye sokuyor. Çiftçilere yönelik eğitim programları düzenleniyor, tuzak kullanımı ve bahçe temizliği konusunda bilgilendirme yapılıyor. Ayrıca, bölge genelinde feromon tuzaklarıyla izleme çalışmaları sürdürülüyor. Yetkililer, kimyasal mücadeleye son çare olarak başvurulacağını, önceliğin doğal dengeyi korumak olduğunu vurguluyor.
Önümüzdeki dönemde Trabzon ve Artvin gibi diğer Karadeniz illerinde de Samuray Arısı salımı yapılması planlanıyor. Uygulamanın genişlemesiyle birlikte, bölgede kahverengi kokarca popülasyonunun kontrol altına alınması hedefleniyor. Bu çalışma, tarımda sürdürülebilirlik açısından önemli bir örnek teşkil ediyor.
Tarım sektörünün karşı karşıya olduğu istilacı tür tehdidi, küresel iklim değişikliği ve artan ticaretle birlikte daha da belirgin hale geliyor. Türkiye'nin biyolojik mücadele konusunda attığı bu adım, diğer ülkelere de örnek olacak nitelikte. Ancak başarılı olmak için uzun vadeli takip, çiftçi katılımı ve uyum yönetimi kritik önemde. Rize'deki deneyim, bu alanda önemli veriler sağlayacak.
