Kamuoyunda 'Varlık Barışı' olarak bilinen düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 1 Ocak 2025 tarihli Resmi Gazete'de yer alan tebliğe göre, yurt içi ve yurt dışındaki kayıt dışı para, altın, döviz ve diğer varlıklar, belirlenen oranlarda vergi ödenerek kayıt altına alınabilecek ve ekonomiye kazandırılabilecek. Başvurular 1 Şubat 2025'te başlayacak ve 30 Nisan 2025'e kadar devam edecek.
Varlık Barışı'nın kapsamı ve vergi oranları
Düzenleme, Türkiye'de bulunan ancak kayıt dışı olan varlıklar ile yurt dışında bulunan ve Türkiye'ye getirilmesi planlanan varlıkları kapsıyor. Yurt içindeki varlıklar için vergi oranı yüzde 2 olarak belirlenirken, yurt dışındaki varlıklar için yüzde 1 oranında vergi uygulanacak. Varlıklarını bildiren mükellefler, herhangi bir vergi incelemesi veya cezai işlemle karşılaşmayacak. Ödemeler, bildirim tarihinden itibaren 3 ay içinde yapılabilecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de kayıt dışı ekonominin büyüklüğü gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 25-30'u arasında tahmin ediliyor. Yetkililer, bu düzenlemenin kayıt dışılığı azaltarak vergi gelirlerini artırmasını ve ekonomik istikrara katkı sağlamasını bekliyor.
Başvuru süreci ve detaylar
Başvurular, Gelir İdaresi Başkanlığı'na elektronik ortamda yapılacak. Mükellefler, varlıklarının cinsi, miktarı ve değerini beyan edecek. Yurt dışındaki varlıkların en geç 3 ay içinde Türkiye'ye getirilmesi veya yurt dışındaki bankalarda açılacak hesaplara bildirilmesi gerekiyor. Varlıkların değerlemesinde, bildirim tarihindeki rayiç bedel esas alınacak. Yurt dışı varlıklarda, varlıkların bulunduğu ülkenin mevzuatına uygun belgeler istenecek.
Geçmişteki Varlık Barışı uygulamaları
Türkiye'de daha önce 2008, 2013 ve 2020 yıllarında benzer düzenlemeler yapılmıştı. 2008'deki uygulamada toplam 5 milyar TL civarında varlık beyan edilmiş, 2013'te bu rakam 12 milyar TL'ye ulaşmıştı. 2020'deki düzenlemede ise koronavirüs pandemisinin etkisiyle beyan edilen varlık tutarı 25 milyar TL olarak kaydedilmişti. Uzmanlar, bu yılki düzenlemeden 30-40 milyar TL arasında varlık bildirimi bekliyor.
Maliye politikaları açısından bakıldığında, Varlık Barışı uygulamaları kısa vadede kayıt dışılığı azaltıcı etki yaparken, uzun vadede mükelleflerin vergiye uyumunu artırması hedefleniyor. Ancak bazı iktisatçılar, bu tür afların sık sık tekrarlanmasının vergi bilincini zayıflattığını ve kayıt dışılığı kalıcı olarak çözmediğini savunuyor. Düzenlemenin etkisi, ilerleyen aylarda Hazine'nin açıklayacağı bildirim istatistikleriyle daha net değerlendirilebilecek.
