Tarım ve Orman Bakanlığı, rafine yağlarda ve bu yağlarla üretilen gıda ürünlerinde oluşan bazı bulaşanların azaltılmasına yönelik “uygulama kılavuzu” hazırladı. Kılavuz, 3-MCPD ve glisidol esterleri gibi işlem bulaşanlarının minimize edilmesini hedefliyor. Üreticilere yönelik rehber niteliğindeki belge, rafinasyon sürecinde alınması gereken tedbirleri ve iyi uygulama örneklerini içeriyor.
Bulaşanların kaynağı ve sağlık riskleri
Rafine bitkisel yağlarda, özellikle yüksek sıcaklıkta işleme sırasında 3-MCPD (3-monokloropropan-1,2-diol) ve glisidol esterleri oluşabiliyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), bu bileşiklerin uzun süreli yüksek maruziyetinin böbrek ve üreme sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini belirtiyor. Bakanlık, Türkiye’de üretilen ve tüketilen rafine yağların güvenliğini artırmak amacıyla bu kılavuzu yayımladı.
Kılavuzda yer alan başlıca önlemler
Yeni kılavuz, hammadde seçiminden rafinasyon aşamalarına, depolamadan nihai ürün kontrolüne kadar pek çok alanda öneriler sunuyor. Özellikle yüksek kaliteli ham yağ kullanımı, rafinasyon sıcaklığının ve süresinin optimize edilmesi, vakum altında çalışma gibi teknik detaylara yer veriliyor. Ayrıca, üreticilerin düzenli olarak bulaşan seviyelerini analiz etmeleri ve sonuçları kayıt altına almaları isteniyor.
Sektör temsilcilerinden destek
Yağ sektörü temsilcileri, bu kılavuzun sektörde standartları yükselteceğini belirtiyor. Türkiye’de yılda yaklaşık 2 milyon ton rafine yağ üretildiği dikkate alındığında, kılavuzun tüketici sağlığı açısından önemli bir adım olduğu vurgulanıyor. Bakanlık yetkilileri, kılavuzun AB mevzuatı ve uluslararası standartlarla uyumlu olduğunu da ifade ediyor.
Kılavuz, gıda güvenliği yönetim sistemleri kapsamında denetimlerde referans alınacak. Uyum sağlamayan işletmelere idari yaptırımlar uygulanabilecek. Tüketicilerin ise rafine yağ alırken güvenilir markaları tercih etmeleri ve son kullanma tarihine dikkat etmeleri öneriliyor. Bu düzenleme, sağlıklı gıda üretiminin sürdürülebilirliği için atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
