Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile yaptığı görüşmede, Ermenistan'ın Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik sürecine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Putin, "Ermenistan halkının yapacağı her türlü seçime saygı duyacağız, ancak bu muhtemel kararlar doğrultusunda ticari ve ekonomik politikalarımızı gözden geçirmemiz gerekecek" ifadelerini kullandı. Rus lider, Paşinyan'dan bu kararı mümkün olan en kısa sürede vermesini istedi.
Putin'den AB üyeliği vurgusu
Kremlin'den yapılan yazılı açıklamaya göre, iki lider arasındaki görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel meseleler de ele alındı. Putin, Ermenistan'ın AB ile entegrasyon sürecinin Rusya ile olan ekonomik iş birliğini etkileyebileceğini belirterek, "Bizim için önemli olan Ermenistan'ın egemen bir devlet olarak kendi yolunu çizmesidir. Ancak Avrasya Ekonomik Birliği çerçevesindeki ortak projelerimizin devamlılığı için net bir çerçeve oluşturulması gerekiyor" dedi.
Görüşmenin ana gündem maddelerinden biri de Ermenistan'ın AB'ye üyelik başvurusu süreciydi. Paşinyan daha önce yaptığı açıklamalarda, ülkesinin Avrupa ile entegrasyon hedefini yinelemiş, ancak Rusya ile ilişkilerin de önemli olduğunu vurgulamıştı. Putin ise bu konuda, "Biz Ermenistan'ın dostu ve komşusuyuz. Aldığınız kararların sonuçlarına katlanacak olan yine sizsiniz. Bu nedenle acele etmeden, ancak zamanında karar vermenizi öneriyorum" diye konuştu.
Ekonomik ilişkiler ve Avrasya Ekonomik Birliği
Rusya, Ermenistan'ın en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. İki ülke arasındaki ticaret hacmi geçen yıl 2,5 milyar doları aşarken, Ermenistan'ın ihracatında Rusya'nın payı yüzde 30'un üzerinde. Ermenistan, Rusya'nın öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği'nin (AEB) üyesi. Uzmanlar, Ermenistan'ın AB ile ortaklık anlaşması imzalamasının AEB üyeliğiyle çelişebileceği yorumunu yapıyor.
Moskova, daha önce Ukrayna'nın AB ile derinleşen ilişkilerine benzer bir senaryonun Ermenistan için de geçerli olabileceği sinyallerini vermişti. Ancak Putin, bugünkü açıklamasında daha ılımlı bir ton kullanarak, "Biz kimseyi bir tercihe zorlamıyoruz. Sadece karşılıklı çıkarlarımızı korumak istiyoruz" ifadelerine yer verdi. Paşinyan ise görüşmede, Ermenistan'ın dış politikasının çeşitlendirilmesi gerektiğini savundu ve "Biz hiçbir ülkeye sırtımızı dönmeden yeni ortaklıklar geliştirmek istiyoruz" dedi.
Kafkasya'da denge arayışı
Ermenistan, 2020 yılında Dağlık Karabağ savaşı sonrasında bölgesel güç dengelerinin değiştiği bir süreçten geçiyor. Rusya'nın bölgedeki arabulucu rolü, Azerbaycan ile imzalanan ateşkes anlaşmasının ardından zayıflamış görünüyor. Paşinyan hükümeti, Batı ile ilişkileri güçlendirerek bu boşluğu doldurmaya çalışıyor. ABD ve Fransa arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmeleri, Ermenistan'ın Batı'ya yakınlaşmasını hızlandırdı.
Avrupa Birliği, geçtiğimiz aylarda Ermenistan'a 10 milyon avroluk mali destek paketi açıklamış, sınır güvenliği ve demokratik reformlar konusunda iş birliğini artırma sözü vermişti. Bu durum Moskova'da endişe yaratırken, Putin'in bugünkü sözleri Rusya'nın Ermenistan'ın Batı'ya kayışını yakından izlediğini gösteriyor. Uzmanlar, Ermenistan'ın AB ile müzakerelere başlamasının AEB üyeliğiyle uyumlu olmayabileceğini, bu nedenle iki tarafın da yeni bir denklem üzerinde çalışması gerektiğini belirtiyor.
Bölgesel analistlere göre, Ermenistan'ın dış politikada denge arayışı, Kafkasya'da yeni gerilimleri de beraberinde getirebilir. Azerbaycan, Ermenistan'ın AB ile entegrasyonunu doğrudan tehdit olarak algılamıyor ancak Rusya'nın bölgeye yönelik tepkisi belirleyici olacak. Moskova'nın Ermenistan'a yönelik ekonomik yaptırım uygulaması ya da enerji fiyatlarında artışa gitmesi olasılıkları konuşulurken, Paşinyan'ın bu hafta sonu Brüksel'de AB liderleriyle yapacağı görüşme, sürecin yönünü belirleyecek kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bu gelişmeler ışığında, Ermenistan'ın önümüzdeki dönemde atacağı adımlar yalnızca ülkesinin değil, tüm bölgenin geleceğini etkileyecek nitelikte. Putin'in net mesajı, Moskova'nın Kaybeden bir ülkeyi daha Batı'ya kaptırmak istemediğini gösteriyor. Ancak Paşinyan'ın da halkının Avrupa yanlısı eğilimini göz ardı etmesi beklenmiyor. Rusya ile AB arasında sıkışan Ermenistan, tarihsel olarak zorlu bir denge oyununun içinde. Verilecek karar, sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik sonuçlar doğuracak. Bu süreçte diplomasinin önemi daha da artıyor.
