Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Avrupa ülkelerine yönelik çarpıcı bir uyarıda bulunarak, Ukrayna'ya asker göndermeleri halinde Rusya ile savaş halinde sayılacaklarını söyledi. Putin'in bu açıklaması, Ukrayna krizinde Batı ile Rusya arasındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Kremlin'den yapılan açıklamaya göre Putin, "Ukrayna'ya asker gönderen Avrupa ülkeleri, Rusya ile savaşta taraf olurlar. Bunun sonuçlarına katlanırlar" ifadelerini kullandı. Putin'in bu sözleri, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Ukrayna'ya kara birlikleri gönderme ihtimalini gündeme getirmesinin ardından geldi.
NATO ve Avrupa'dan İlk Tepkiler
Putin'in uyarısına ilk yanıt NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'den geldi. Stoltenberg, "Rusya'nın tehditleri bizi yıldırmaz. Ukrayna'ya desteğimiz kararlılıkla sürecek" dedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise "Avrupa, Ukrayna'nın yanında durmaya devam edecek. Rusya'nın nükleer tehditleri sorumsuzluktur" açıklamasını yaptı. Almanya Başbakanı Olaf Scholz, "Ukrayna'ya asker gönderme planımız yok, ancak Rusya'nın tehditleri kabul edilemez" derken, Fransa'dan yapılan açıklamada "Ukrayna'ya asker gönderme seçeneği masada değil, ancak Rusya'nın saldırganlığına karşı her türlü önlemi alırız" denildi. İngiltere Savunma Bakanı Grant Shapps ise "Putin'in tehditleri boş. Ukrayna'ya desteğimiz sürecek" ifadelerini kullandı.
Uzmanlara Göre Gerilimin Arka Planı
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Putin'in bu çıkışını, Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteği caydırmaya yönelik bir hamle olarak yorumluyor. Son aylarda Ukrayna, Batı'dan daha fazla askeri yardım ve özellikle uzun menzilli füze talebinde bulunuyordu. Fransa'nın Ukrayna'ya asker gönderme olasılığını tartışmaya açması, Moskova'da rahatsızlık yarattı. Putin'in açıklamaları, Rusya'nın Batı ile doğrudan çatışmaya girmekten çekinmediği mesajını içeriyor. Ancak analistler, Putin'in bu tehditlerinin büyük ölçüde psikolojik olduğunu, çünkü Rusya'nın NATO ile doğrudan bir savaşı göze alamayacağını belirtiyor. Yine de bu tür açıklamalar, Avrupa başkentlerinde tedirginliğe yol açıyor.
Öte yandan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Batı'nın tereddütlerini eleştirerek "Ukrayna'yı yalnız bırakmayın. Rusya'nın tehditleri sizi korkutmasın" dedi. Zelenski, Avrupa'nın Ukrayna'ya asker göndermesi halinde bunun bir savaş nedeni değil, caydırıcılık unsuru olacağını savundu. NATO kaynaklarına göre, şu an itibarıyla Ukrayna'da aktif görev yapan NATO üyesi ülke askeri bulunmuyor; ancak bazı ülkeler eğitim ve danışmanlık faaliyetleri yürütüyor.
Rusya'nın Askeri Hazırlıkları ve Batı'nın Yanıtı
Putin'in açıklamalarının ardından Rusya Savunma Bakanlığı, Batı sınırlarında tatbikat düzenlendiğini duyurdu. Rusya, Belarus ile ortak askeri tatbikatlar gerçekleştiriyor ve Kaliningrad'da füze sistemlerini konuşlandırdı. NATO ise Doğu Avrupa'daki askeri varlığını güçlendirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, "Rusya'nın tehditleri gerilimi tırmandırmaktan başka bir işe yaramaz. Müttefiklerimizle birlikte Ukrayna'nın egemenliğini savunmaya devam edeceğiz" dedi. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Ukrayna'ya yeni bir askeri yardım paketi hazırlığında. Kongre'deki bazı Cumhuriyetçiler ise yardımların denetlenmesi çağrısı yapıyor. Avrupa Birliği, Ukrayna'ya 50 milyar euroluk mali destek paketini onayladı; ancak asker gönderme konusunda üye ülkeler arasında görüş ayrılıkları var. Polonya ve Baltık ülkeleri daha sert bir tutum alınmasını isterken, Macaristan ve Slovakya gibi ülkeler askeri müdahaleye karşı çıkıyor.
Türkiye'nin Tutumu ve Bölgesel Etkiler
Türkiye, Ukrayna krizinde denge politikası izlemeye devam ediyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Putin ile Zelenski arasında arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Türkiye, savaşın yayılmasını istemiyor. Diplomatik çözüm için çalışıyoruz" açıklamasında bulunmuştu. Türkiye, Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak Boğazlar'dan savaş gemisi geçişine izin vermiyor ve Ukrayna'ya İHA satışı yapıyor. Rusya ile ekonomik ilişkilerini de sürdüren Türkiye, enerji ve tahıl koridoru anlaşmalarında kilit rol oynuyor. Putin'in son uyarısı, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir.
Uzmanlar, Putin'in açıklamalarının Avrupa'da savunma harcamalarını artıracağını ve NATO'nun doğu kanadında yeni üsler kurulabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Avrupa ülkelerinin Ukrayna'ya asker gönderme konusunda ortak bir karar alması zor görünüyor. Fransa'nın önerisi, Almanya ve İtalya gibi ülkeler tarafından soğuk karşılandı. Yine de Putin'in tehditleri, Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteği sorgulamasına neden olabilir. Önümüzdeki günlerde NATO zirvesinde konunun ele alınması bekleniyor. Rusya'nın savaş söylemini tırmandırması, küresel güvenlik mimarisini daha da kırılgan hale getiriyor. Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliği için verilen mücadele, sadece bölgesel değil, küresel bir barış meselesi haline gelmiş durumda. Putin'in uyarıları, diplomasiye alan bırakılsa da tansiyonun kolay kolay düşmeyeceğini gösteriyor.
