Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye verilen ülkenin en yüksek devlet nişanı Beyaz Kartal Nişanı’nın geri alınması için girişim başlatacağını duyurdu. Nawrocki, Zelenski’nin Ukrayna’daki bir askeri birliğe, II. Dünya Savaşı döneminde Polonyalı sivillere yönelik katliamlarla anılan bir isim vermesini gerekçe gösterdi. Bu adım, iki ülke arasındaki tarihsel gerilimleri yeniden alevlendirdi.
Volyn Katliamı ve Askeri Birlik Tartışması
Polonya Devlet Başkanı Karol Nawrocki, Polonya devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın 3. Taarruz Tugayı’na “Volyn” adını vermesinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Volyn, 1943-1944 yıllarında Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) tarafından Polonyalı sivillere yönelik toplu katliamlara sahne olan bir bölge. Tarihçilere göre bu olaylarda 60 bin ila 120 bin Polonyalı hayatını kaybetti. Nawrocki, Zelenski’nin bu ismi onaylamasını, Polonya-Ukrayna ilişkilerine bir darbe olarak nitelendirdi ve Beyaz Kartal Nişanı’nı geri almak için gerekli yasal süreci başlatacağını söyledi.
Beyaz Kartal Nişanı ve Diplomatik Gerilim
Beyaz Kartal Nişanı, Polonya’nın en prestijli devlet madalyası olup, devlet başkanları ve yabancı liderlere veriliyor. Zelenski, bu nişanı 2022 yılında Rusya’ya karşı savaşta gösterdiği liderlik nedeniyle almıştı. Ancak Nawrocki, nişanın “onur kırıcı bir eylem” nedeniyle geri alınabileceğini ima etti. Polonya meclisinin alt kanadı Sejm, bu ayın başında Volyn katliamının yıldönümünü anma kararı alarak, tarihsel uzlaşma çabalarını sekteye uğratacak adımlardan kaçınılması çağrısında bulunmuştu.
Ukrayna’nın Tutumu ve Tarihsel Arka Plan
Ukrayna hükümeti, Volyn olaylarını Polonya ile ortak bir tarih komisyonu aracılığıyla çözmeyi tercih ettiğini açıklamıştı. Ancak iki ülke arasındaki bu hassas konu, Rusya’ya karşı ortak mücadele sırasında sık sık gündeme geliyor. Polonya, Ukrayna’nın en büyük askeri destekçilerinden biri olmasına rağmen, tarihsel anlaşmazlıklar zaman zaman ilişkileri germekte. Nawrocki’nin bu çıkışı, özellikle Ukrayna’nın savaş döneminde ulusal birlik mesajları verdiği bir zamana denk geldi.
Uluslararası Boyut ve Beklentiler
Beyaz Kartal Nişanı’nın geri alınması, uluslararası alanda nadir görülen bir diplomatik jest. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, henüz resmi bir yanıt vermedi. NATO ve AB yetkilileri ise müttefikler arasında birliğin önemine vurgu yaparken, tarihsel sorunların diyaloğla çözülmesi çağrısında bulundu. Polonya’da iktidardaki Hukuk ve Adalet Partisi’ne yakın kaynaklar, Nawrocki’nin çıkışının iç siyasi hesaplarla da bağlantılı olabileceğini, zira seçim öncesinde milliyetçi seçmene mesaj vermek istediğini belirtiyor.
Bu gelişme, iki ülke arasındaki köklü tarihsel bağların savaş koşullarında bile ne kadar kırılgan olabileceğini gösteriyor. Volyn katliamı, hem Polonya hem de Ukrayna toplumunda derin izler bırakmış bir yara. Nawrocki’nin nişan iadesi tehdidi, bu yaranın henüz kapanmadığını ve gelecekteki ilişkilerin seyrini etkileyebileceğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, her iki tarafın da ortak düşmana karşı birliği bozmamak için ölçülü hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
