Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye 2023 yılında verilen ülkenin en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri alma kararı aldı. Kararın gerekçesi, iki ülke arasında İkinci Dünya Savaşı dönemine ait tarihsel anlaşmazlıkların derinleşmesi olarak açıklandı. Polonya makamları, özellikle Volhinya Katliamı olarak bilinen ve Ukrayna milliyetçilerinin Polonyalılara yönelik soykırımına dair tarihsel uzlaşmanın sağlanamamasını gerekçe gösterdi. Zelenski'nin 2022'deki Ukrayna ziyareti sırasında verilen nişan, iki ülke arasındaki dayanışmanın sembolüydü.
Tarihsel Anlaşmazlıklar Su Yüzüne Çıkıyor
Polonya ve Ukrayna arasındaki ilişkiler, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşın ardından güçlü bir dayanışma sergilemişti. Ancak geçmişten gelen yaralar, özellikle İkinci Dünya Savaşı sırasında Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) Polonyalı sivillere yönelik katliamları, iki ülke arasında sürekli bir gerginlik kaynağı oldu. Polonya, Ukrayna'nın bu katliamları soykırım olarak tanımasını talep ederken, Ukrayna yönetimi bu talebe sıcak bakmıyor. Zelenski'nin 2023'te Polonya'ya yaptığı ziyarette Volhinya'da Polonyalı kurbanlar için anma törenine katılmaması, Polonya kamuoyunda tepkiyle karşılanmıştı.
Nişanın Geri Alınması ve Diplomatik Yankılar
Beyaz Kartal Nişanı, Polonya'nın en prestijli devlet madalyasıdır ve genellikle yabancı devlet başkanlarına dostluk nişanesi olarak takdim edilir. Nawrocki'nin bu kararı, Polonya'nın tarihsel meselelerdeki hassasiyetini gösterirken, Ukrayna ile ilişkilerde yeni bir kırılma noktasına işaret ediyor. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı henüz resmi bir açıklama yapmazken, bazı kaynaklar bu kararın Batı ittifakında çatlak yaratabileceği yorumunda bulunuyor. Polonya, Ukrayna'ya en fazla askeri yardım sağlayan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
Bağlam: Polonya-Ukrayna İlişkilerinde İkinci Dünya Savaşı'nın Gölgesi
Volhinya Katliamı, 1943-1944 yılları arasında Ukrayna İsyan Ordusu tarafından Ukrayna'nın Volhinya bölgesinde yaşayan Polonyalılara karşı gerçekleştirilen toplu katliamlardaki yaklaşık 100 bin kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Polonya meclisi bu katliamı 2016 yılında soykırım olarak tanıdı. Ukrayna ise bu dönemi daha karmaşık bir etnik çatışma olarak değerlendiriyor ve iki ülke arasında ortak bir tarih anlayışı henüz oluşmuş değil. Nawrocki'nin kararı, Polonya siyasetinde milliyetçi çizginin güçlendiği bir döneme denk gelirken, Ukrayna'nın Avrupa entegrasyonu ve NATO üyeliği konularında Polonya'nın desteğini kaybetme riskini de beraberinde getiriyor.
Bu gelişme, uluslararası toplumda savaş zamanı dayanışması ile tarihsel hesaplaşmalar arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gözler önüne serdi. Polonya ve Ukrayna arasındaki işbirliğinin geleceği, her iki ülkenin de bu tarihsel yaraları sarmak için göstereceği çabaya bağlı.
