Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 114. Uluslararası Çalışma Konferansı'nda platform çalışanları için bağlayıcı küresel standartlar getiren yeni bir sözleşmeyi kabul etti. TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, sözleşmenin onaylanmasının ardından yaptığı yazılı açıklamada, dijital platformlarda çalışan milyonlarca işçinin sosyal güvenlik, adil ücret ve örgütlenme haklarının uluslararası düzeyde tanınmasının tarihi bir adım olduğunu vurguladı.
Sözleşmenin kapsamı ve önemi
Kabul edilen sözleşme, yemek dağıtımı, ulaşım, ev temizliği gibi hizmetleri sunan dijital platformlarda çalışanların istihdam statülerini netleştiriyor. Platform çalışanlarının çoğu zaman "bağımsız yüklenici" olarak sınıflandırılması, onları asgari ücret, fazla mesai, iş kazası sigortası gibi temel işçi haklarından mahrum bırakıyordu. Yeni sözleşme, bu çalışanların fiili çalışma koşullarına dayalı olarak işçi statüsü kazanmalarını sağlayacak kriterler belirliyor.
TÜRK-İŞ Başkanı Atalay: "Türkiye de onaylamalı"
Ergün Atalay, konferansın ardından yaptığı değerlendirmede, Türkiye'nin de bu sözleşmeyi bir an önce onaylaması gerektiğini belirtti. Atalay, "Platform çalışanları ülkemizde de hızla artıyor. Bu insanlar güvencesiz, sendikasız ve düşük ücretlerle çalıştırılıyor. ILO Sözleşmesi, onların insan onuruna yakışır bir işe sahip olmalarının önünü açıyor" dedi. TÜRK-İŞ'in süreci yakından takip edeceğini ve hükümete onay çağrısında bulunacağını ekledi.
Küresel sendikal hareketten destek
Dünyanın dört bir yanından sendika temsilcileri, sözleşmenin kabulünü memnuniyetle karşıladı. Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) Başkanı Sharan Burrow, "Bu, platform ekonomisinde çalışanlar için bir dönüm noktasıdır. Artık teknoloji şirketleri işçi haklarını görmezden gelemez" ifadelerini kullandı.
Arka plan: Neden bu sözleşme gerekliydi?
Dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte, dünya genelinde yüz milyonlarca kişi bu sektörde çalışmaya başladı. Ancak mevcut yasal düzenlemeler, bu yeni çalışma biçimini tanımlamakta yetersiz kaldı. Birçok ülkede platform çalışanları ne tam işçi ne de tam bağımsız olarak kabul ediliyor; bu da vergi, sigorta ve iş hukuku açısından gri alan yaratıyor. ILO'nun üç taraflı yapısı (hükümetler, işverenler, işçiler) sayesinde uzlaşmayla hazırlanan sözleşme, bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Sözleşme, üye devletlerin ulusal mevzuatlarını uyumlaştırmalarını ve etkili denetim mekanizmaları kurmalarını öngörüyor. Ayrıca, platform algoritmalarının şeffaflığı, veri koruması ve çalışanların seslerini duyurabilmesi gibi konularda da düzenlemeler içeriyor. İşçi örgütleri, sözleşmenin uygulanmasının takipçisi olacaklarını belirtiyor.
ILO'nun bu adımı, platform ekonomisinin düzenlenmesinde uluslararası düzeyde atılmış en kapsamlı adım olarak nitelendiriliyor. Sözleşmenin önümüzdeki yıllarda birçok ülkenin iç hukukuna yansıması ve platform çalışanlarının yaşam koşullarında somut iyileşmeler sağlaması bekleniyor.
