Türkiye'de kişi başına düşen plastik atık miktarı, dünya ortalamasının yüzde 44 üzerinde seyrediyor. Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, yaptığı açıklamada, küresel plastik kullanımının 2000 yılında 234 milyon ton iken bugün 460 milyon tona ulaştığını, ancak bu plastiklerin yalnızca yüzde 9'unun geri dönüştürülebildiğini belirtti. Ağırbaş, bu durumun çevre kirliliği ve iklim değişikliği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Plastik Atık Krizi Büyüyor
Samed Ağırbaş, plastik atıkların geri dönüşüm oranının düşüklüğüne dikkat çekerek, "Plastik üretimi son 20 yılda neredeyse iki katına çıktı. Ancak bu atıkların sadece küçük bir kısmı ekonomiye kazandırılabiliyor. Geri kalanı doğada yüzlerce yıl kalarak çevre felaketlerine yol açıyor" dedi. Türkiye'de ise kişi başına düşen plastik atık miktarının dünya ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu ifade eden Ağırbaş, bu durumun ülkenin atık yönetimi politikalarını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini gösterdiğini söyledi.
Uzmanlar, plastik atıkların büyük bölümünün tek kullanımlık ürünlerden kaynaklandığını ve bu ürünlerin kullanımının azaltılması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, geri dönüşüm tesislerinin altyapısının güçlendirilmesi ve toplumda geri dönüşüm bilincinin artırılması önem taşıyor.
Türkiye'de Sıfır Atık Projesi
Türkiye, 2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Projesi ile atık yönetiminde önemli bir adım atmıştı. Proje kapsamında kamu binalarında atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm oranlarının artırılması hedefleniyor. Ancak Samed Ağırbaş, bu projenin yeterli olmadığını, plastik atıklarla mücadelede daha kapsamlı politikalar gerektiğini kaydetti.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de yılda yaklaşık 900 bin ton plastik atık toplanıyor, ancak bunun yalnızca yüzde 12'si geri dönüştürülebiliyor. Bu oran, Avrupa Birliği ülkelerine göre oldukça düşük. Almanya'da plastik geri dönüşüm oranı yüzde 56, İsveç'te ise yüzde 45 olarak kaydediliyor.
Alınabilecek Önlemler
Uzmanlar, plastik atıkların azaltılması için şu önerilerde bulunuyor:
- Tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanması veya vergilendirilmesi
- Geri dönüşüm tesislerine yatırım yapılması
- Biyoplastik gibi çevre dostu alternatiflerin teşvik edilmesi
- Toplumda farkındalık artırıcı kampanyalar düzenlenmesi
- Depozito iade sisteminin yaygınlaştırılması
Samed Ağırbaş, bu önlemlerin hayata geçirilmesi halinde, 2030 yılına kadar plastik atıkların yüzde 30'unun geri dönüştürülebileceğini öngördüklerini söyledi. Ayrıca, plastik kirliliğinin küresel bir sorun olduğuna işaret eden Ağırbaş, uluslararası iş birliğinin önemine vurgu yaptı.
Türkiye'nin bu konudaki performansı, çevre örgütleri tarafından da yakından takip ediliyor. Greenpeace Akdeniz'in yayınladığı rapora göre, Türkiye, Akdeniz'e en çok plastik atık bırakan ülkeler arasında üçüncü sırada yer alıyor. Bu durum, deniz ekosistemleri için büyük bir tehlike oluşturuyor.
Sıfır Atık Vakfı'nın başlattığı yeni bir kampanya ile vatandaşların plastik kullanımını azaltmaları hedefleniyor. Vakıf, özellikle gençlerin bu kampanyaya yoğun ilgi gösterdiğini açıkladı. Geleceğin dünyası için atılan bu adımlar, umut verici olsa da, kalıcı çözümler için daha kararlı adımlar atılması gerekiyor. Plastik atıkların geri dönüşümünde sadece devletlerin değil, bireylerin de sorumluluk alması büyük önem taşıyor. Alışverişte bez çanta kullanmak, pet şişe yerine matara tercih etmek gibi küçük değişiklikler bile büyük fark yaratabilir.
