İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ile gerçekleştirdiği görüşmede, Washington yönetimine yönelik sert eleştirilerde bulundu. Pezeşkiyan, İran'ın müzakere masasını terk etmediğini ancak geçmişte yaşanan tecrübeler nedeniyle ABD'ye artık güvenmediklerini açıkladı. Görüşme, New York'ta BM Genel Merkezi'nde gerçekleşti. İran Cumhurbaşkanı, bölgede barış istediklerini ancak dış baskılara teslim olmayacaklarını söyledi.
ABD ile Müzakerelerde Güven Bunalımı
Pezeşkiyan, Guterres ile yaptığı görüşmede, İran'ın nükleer programı ve bölgesel güvenlik konularında müzakere masasından çekilmediğini belirtti. Ancak ABD'nin geçmişte imzaladığı anlaşmalardan tek taraflı çekilmesi ve yaptırımları sürdürmesi nedeniyle Tahran'ın Washington'a olan güvenini yitirdiğini ifade etti. İran Cumhurbaşkanı, "Geçmiş tecrübeler, ABD'nin taahhütlerine sadık kalmadığını gösterdi. Bu nedenle İran'ın artık ABD'ye güveni yok" dedi. Pezeşkiyan, İran'ın adil ve dengeli bir anlaşmaya hazır olduğunu ancak dayatmacı politikalara boyun eğmeyeceğini vurguladı.
Bölgesel Barış ve Dış Baskılar
İran Cumhurbaşkanı, bölgede istikrar ve barış istediklerini, komşu ülkelerle iyi ilişkiler kurmayı hedeflediklerini söyledi. Ancak dış baskılara teslim olmayacaklarını belirten Pezeşkiyan, ülkesinin egemenliğine ve ulusal çıkarlarına yönelik her türlü müdahaleye karşı olduklarını dile getirdi. Guterres ile görüşmede, İran'ın bölgesel sorunların çözümünde yapıcı rol oynamaya devam edeceği mesajı verildi. Pezeşkiyan, ayrıca İsrail'in Gazze'deki saldırılarını ve bölgedeki gerilimi artıran unsurları eleştirdi. İran'ın, Filistin halkının haklarını savunmaya devam edeceğini yineledi.
Görüşmede, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin geleceği de ele alındı. Pezeşkiyan, İran'ın nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile işbirliğine devam edeceklerini ifade etti. Ancak ABD'nin yaptırımları ve askeri tehditleri nedeniyle müzakerelerin ilerlemediğini kaydetti. İran Cumhurbaşkanı, Avrupa ülkelerine de çağrıda bulunarak, ABD'nin baskı politikalarına ortak olmamalarını istedi.
Uluslararası Toplum ve Diplomatik Çabalar
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise görüşmede, İran'ın bölgesel ve küresel konularda yapıcı diyalog içinde olmasının önemine değindi. Guterres, tüm tarafların gerilimi düşürmek için çaba göstermesi gerektiğini belirtti. Diplomatik kaynaklar, görüşmenin samimi bir atmosferde geçtiğini ve İran'ın uluslararası toplumla iletişim kanallarını açık tutmak istediğini aktardı.
Uzmanlar, Pezeşkiyan'ın açıklamalarını İran'ın ABD'ye yönelik tutumunda bir sertleşme olarak yorumluyor. Ancak İran'ın müzakere masasından çekilmediğini vurgulaması, diplomasiye açık kapı bıraktığı şeklinde değerlendiriliyor. ABD yönetiminden henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi. İran Cumhurbaşkanı'nın BM Genel Kurulu'ndaki temasları kapsamında yaptığı bu görüşme, Tahran'ın dış politikasında yeni bir dönemin işareti olarak görülüyor. Pezeşkiyan, ABD ile ilişkilerde karşılıklı saygı ve eşitlik ilkelerinin esas alınması gerektiğini sözlerine ekledi.
İran'ın nükleer anlaşması olarak bilinen Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) müzakereleri, ABD'nin 2018'de anlaşmadan çekilmesinin ardından sekteye uğramıştı. İran, anlaşma kapsamındaki taahhütlerini kademeli olarak askıya almış ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmıştı. Pezeşkiyan hükümeti, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programında şeffaflık sağlayabileceğini belirtmişti. Ancak ABD'nin tutumu nedeniyle bu süreç tıkanmış durumda. İran Cumhurbaşkanı'nın son açıklamaları, Tahran'ın Batı ile ilişkilerinde güven inşa etmenin zorluğunu ortaya koyuyor.
