ABD-İran arasında yeniden alevlenen çatışmalar küresel petrol piyasalarını tedirgin ederken Yemen'deki Husilerden gelen Bab el-Mendeb tehdidi paniği büyüttü. Husiler, Kızıldeniz'e açılan stratejik boğazı kapatabileceklerini duyurdu. Bu durumda Brent petrolün varil fiyatının 200 dolar seviyesine çıkabileceği belirtiliyor.
Bab el-Mendeb neden kritik?
Bab el-Mendeb Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve dünya deniz ticaretinin yaklaşık %10'unun geçtiği dar bir su yoludur. Günde yaklaşık 6,2 milyon varil petrol ve petrol ürünü bu boğazdan taşınmaktadır. Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi büyük petrol ihracatçıları için Avrupa ve Kuzey Amerika'ya ulaşımda hayati bir rol oynar. Husilerin bu boğazı kapatması, tankerlerin Ümit Burnu'na yönelmesine yol açar, bu da seyahat süresini ve maliyetleri önemli ölçüde artırır.
Petrol fiyatlarına etkisi ne olur?
Uzmanlara göre Bab el-Mendeb'in kapanması, küresel petrol arzında ciddi bir daralmaya neden olabilir. Brent petrolün varil fiyatı şu anda 75-80 dolar civarında seyrederken, böyle bir senaryoda fiyatın 150-200 dolara fırlaması bekleniyor. Geçmişte Husi saldırıları ve bölgesel gerginlikler petrol fiyatlarında ani sıçramalara yol açmıştı. 2019'da Suudi petrol tesislerine yapılan saldırı, fiyatları bir günde %15 artırmıştı. Bu kez risk daha büyük: Husiler, İran destekli İHA ve füzelerle boğazı kapatabilecek kapasiteye sahip olduklarını gösterdi.
Küresel ekonomik yansımalar
Petrol fiyatlarındaki bu olası artış, enflasyonu körükleyerek dünya genelinde ekonomik durgunluğa yol açabilir. ABD, Avrupa ve Asya ekonomileri enerji maliyetlerindeki ani yükselişle başa çıkmak zorunda kalır. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık büyür, akaryakıt fiyatları ve enflasyon yukarı yönlü baskılanır. 2022'de Brent petrolün 130 doları görmesiyle tüm dünyada enflasyon rekor kırmıştı. Bu seviyeler kalıcı olursa birçok ülke resesyona sürüklenebilir.
Diplomatik çabalar ve alternatif rotalar
ABD ve müttefikleri şimdilik Husi tehdidini ciddiye alarak bölgeye ek deniz gücü konuşlandırmayı değerlendiriyor. Ancak askeri müdahale çatışmayı daha da tırmandırabilir. Öte yandan, bazı ülkeler alternatif enerji yollarına yatırım yapıyor: Irak-Türkiye ham petrol boru hattı, Suudi Arabistan'dan Kızıldeniz'e uzanan boru hatları ve yenilenebilir enerji projeleri. Ancak bu alternatifler kısa vadede Bab el-Mendeb'in kritik önemini azaltmaya yetmez.
Petrol piyasalarındaki bu tedirginlik, yatırımcıları ve hükümetleri enerji güvenliği konusunda yeniden düşünmeye itiyor. Uzun vadede stratejik petrol rezervlerinin artırılması ve yenilenebilir enerjiye geçiş hızlandırılabilir. Ancak bugün için en büyük risk, jeopolitik bir krizin küresel ekonomiyi sarsma potansiyelidir.
