ABD ile İran arasındaki nükleer mutabakatın sona ermesinin ardından Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilim, petrol piyasalarında yeniden yükseliş baskısı yarattı. Brent petrol fiyatları, bölgedeki çatışmaların etkisiyle son bir haftada yüzde 5'in üzerinde artarken, piyasalarda savaşın ilk dönemindeki sert dalgalanmanın aksine daha temkinli bir seyir izleniyor. Enerji uzmanlarına göre, mevcut durumda arz kesintisi riski sınırlı kalsa da, belirsizlikler fiyatları yukarı itmeye devam ediyor.
Artan Gerilimin Fiyatlara Yansıması
Brent petrol varil fiyatı, ABD-İran görüşmelerinin çıkmaza girmesiyle birlikte 85 dolar seviyesini aştı. Analistler, bu yükselişte Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sevkiyatına yönelik endişelerin de rol oynadığını belirtiyor. Geçtiğimiz aylarda İran'a yönelik yaptırımların yeniden devreye girmesi, ülkenin petrol ihracatını azaltırken, küresel arzda daralma sinyalleri veriyor. Suudi Arabistan ve Rusya'nın üretim kesintilerine devam etmesi de fiyatlara ek destek sağlıyor.
Piyasalar Neden Daha Temkinli?
Uzmanlar, mevcut durumun 2022'de Ukrayna-Rusya savaşının ilk günlerindeki panik havasından farklı olduğunu vurguluyor. O dönemde Brent petrol 130 doları görmüş, ardından hızla gerilemişti. Ancak bugün piyasalarda daha sakin bir hava hakim. Bunun nedenleri arasında, ABD'nin stratejik petrol rezervlerini kullanma kabiliyeti, OPEC+'nın arzı artırma potansiyeli ve küresel talepteki yavaşlama sayılıyor. Ayrıca, enerji şirketlerinin uzun vadeli anlaşmalarla arz güvenliğini artırması da oynaklığı sınırlıyor.
Beklentiler ve Riskler
Önümüzdeki dönemde, İran ile Batı arasındaki diyalog sürecinin seyri ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararları petrol fiyatları için belirleyici olacak. Eğer jeopolitik gerilim daha da tırmanırsa, Brent petrolün 90 dolar seviyesine kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Diğer yandan, küresel resesyon endişeleri ve Çin'deki ekonomik yavaşlama talebi baskılayarak fiyatların düşmesine neden olabilir.
Petrol fiyatlarındaki bu dalgalanmalar, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeleri doğrudan etkiliyor. Akaryakıt fiyatlarında son dönemde yaşanan artışın ardından, vatandaşlar yeni zamlar konusunda endişeli. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ise, piyasalardaki gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve gerekli tedbirlerin alınacağını açıkladı.
Bağımsız enerji danışmanı Dr. Mehmet Yılmaz, konuyla ilgili değerlendirmesinde: "Jeopolitik risk priminin yüksek kalması, petrol fiyatlarının kısa vadede 80-90 dolar bandında kalmasına neden olabilir. Ancak arz yönlü ciddi bir kesinti yaşanmazsa, fiyatların 2025 başında daha dengeli seviyelere gerilemesi beklenebilir." ifadelerini kullandı.
