Petrol fiyatları, ABD’nin İran’a yönelik hava saldırıları ve İran’ın Körfez ülkelerini hedef alan misillemelerinin ardından yaklaşık yüzde 5 yükseldi. Brent petrol varil fiyatı 75 doların üzerine çıkarken, Batı Teksas türü (WTI) 71 doları aştı. Piyasalar, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiğinin güvenliğine ilişkin riskleri fiyatlamaya başladı.
Jeopolitik gerilim ve arz endişeleri
ABD Savunma Bakanlığı, İran’daki askeri tesislere düzenlenen hava saldırılarının, İran destekli milis gruplarının ABD üslerine yönelik saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini açıkladı. İran ise misilleme olarak Basra Körfezi’ndeki bazı Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan petrol tesislerine insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi. Saldırılarda can kaybı yaşanmazken, üretimde kısa süreli aksamalar rapor edildi. Piyasalar, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatma ihtimaline karşı temkinli. Boğaz, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu.
Piyasalar ve yatırımcı tepkisi
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji hisselerini de olumlu etkiledi. ABD borsalarında Exxon Mobil ve Chevron hisseleri yüzde 2’nin üzerinde değer kazandı. Asya piyasalarında ise rafineri şirketlerinin hisseleri geriledi. Yatırımcılar, çatışmanın süresine ve İran’ın misillemelerinin boyutuna odaklanmış durumda. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanamaması durumunda petrol fiyatlarının 85-90 dolar bandını test edebileceğini belirtiyor.
Ekonomik etkiler ve enflasyon
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere küresel enflasyonu artırma potansiyeli taşıyor. Türkiye gibi petrol ithalatçısı ülkelerde cari açık ve enerji maliyetleri üzerinde baskı yaratması bekleniyor. OPEC+ ülkeleri, arzı artırarak fiyatları dengelemek için henüz bir adım atmış değil. Suudi Arabistan’ın, özellikle İran’ın saldırılarına maruz kalması nedeniyle acil bir toplantıya çağrı yapabileceği konuşuluyor.
Bağımsız değerlendirme
Gelişmeler, jeopolitik risklerin petrol piyasasındaki kırılganlığı bir kez daha ortaya koydu. Kısa vadede fiyatların yüksek seyretmesi muhtemel olsa da, İran ve ABD arasındaki diplomatik kanalların açık kalması uzun vadeli bir savaş senaryosunu engelleyebilir. Piyasaların bundan sonraki odağı, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik önlemleri ve OPEC+’ın arz politikasında yapacağı olası değişiklikler olacak.
