ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ve Savunma Bakanlığı (Pentagon), ordunun azalan silah ve mühimmat stoklarını yeniden güçlendirmek için çeşitli girişimlerde bulunsa da mevcut açığın kısa vadede kapatılmasının mümkün görünmediği öne sürüldü. Uzmanlar, özellikle Ukrayna ve İsrail’e yapılan yardımların stokları tükettiğine dikkat çekiyor.
Stoklar neden azalıyor?
Pentagon’un yayımladığı son raporlara göre, ABD ordusu birçok kritik silah sisteminde önemli stok sıkıntısı yaşıyor. Özellikle Ukrayna’ya yapılan askeri yardım ve İsrail’e sağlanan mühimmat, stokları kritik seviyelere çekmiş durumda. Savunma yetkilileri, 155 mm top mermisi, Javelin anti-tank füzeleri ve Stinger hava savunma füzeleri gibi kalemlerdeki açığın alarm verdiğini belirtiyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Kongre’ye sunduğu yazılı ifadede, “Mevcut üretim kapasitemiz, hem kendi ihtiyaçlarımızı hem de müttefiklerimize verdiğimiz taahhütleri karşılamakta yetersiz kalıyor” dedi. Hegseth, bu açığın kapatılması için yeni tesis yatırımları ve üretim hatlarında dönüşüm gerektiğini vurguladı.
Ekonomik ve stratejik boyut
Silah stoklarındaki erime, sadece askeri değil ekonomik sonuçları da beraberinde getiriyor. ABD’li savunma şirketleri, talebi karşılamak için kapasite artırımına gitse de hammadde tedarik zincirindeki darboğazlar ve işgücü eksikliği nedeniyle üretim hedeflerine ulaşmakta zorlanıyor. Lockheed Martin, Raytheon ve General Dynamics gibi şirketler, patlayıcı maddeler ve nadir toprak elementlerindeki kıtlıktan şikayet ediyor.
Stratejik açıdan ise, stokların bu denli düşük olması ABD’nin küresel caydırıcılık kabiliyetini sorgulatıyor. Eski Pentagon danışmanı Dr. David Williams, “Eğer bir anda iki bölgesel kriz birden patlak verirse, ABD’nin müdahale kapasitesi ciddi şekilde sınırlı kalabilir. Bu, Çin veya Rusya gibi rakipler için bir fırsat penceresi yaratabilir” değerlendirmesini yapıyor.
Kongre’den bütçe talebi
Pentagon, 2026 mali yılı bütçe teklifinde stok yenileme için ek 50 milyar dolar talep etti. Ancak Kongre’deki bütçe görüşmeleri, ulusal borç tavanı tartışmaları ve harcama kesintileri nedeniyle tıkanmış durumda. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Senatör Mark Kelly, “Ordumuzun ihtiyaçlarını karşılamak için partiler üstü bir yaklaşım şart. Aksi takdirde ulusal güvenliğimizi riske atmış oluruz” ifadelerini kullandı.
Uzun vadeli çözüm için Pentagon, yıllık 20 milyar dolarlık bir “stok yenileme fonu” oluşturmayı planlıyor. Ancak bu fonun onaylanması ve etkin şekilde kullanılması halinde bile açığın kapanmasının en az 3-5 yıl alacağı tahmin ediliyor.
Bağımsız değerlendirme
ABD ordusunun silah stoku krizi, küresel güç dengeleri ve savunma harcamalarının sürdürülebilirliği açısından kritik bir uyarı niteliği taşıyor. Uzun yıllardır süren yurt dışı operasyonlar ve artan yardım yükümlülükleri, ABD’nin kendi savunma ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini zorluyor. Bu tablo, savunma harcamalarının yeniden yapılandırılması ve stratejik önceliklerin netleştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
