ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yayımladığı resmî bir raporda üç büyük şirketi Çin Askerî Şirketi ilan etti. Raporda elektrikli araç üreticisi BYD, e-ticaret ve teknoloji devi Alibaba ile robotik şirketi Unitree, 'Çin ordusuyla bağlantılı' olarak nitelendirildi. Karar, 2021 yılında yürürlüğe giren ve ABD'nin Çin askerî şirketlerine yatırımını yasaklayan yasa kapsamında alındı. Pentagon, listeyi güncellemeye devam edeceğini duyurdu.
Listeye Eklenen Şirketler ve Gerekçeler
Pentagon raporuna göre BYD, batarya teknolojileri ve savunma sanayii alanındaki ortaklıkları nedeniyle listede yer aldı. Alibaba ise bulut bilişim ve yapay zekâ çözümlerinin Çin ordusu tarafından kullanılabileceği gerekçesiyle hedef alındı. Robotik şirketi Unitree ise askerî amaçlı dört ayaklı robotlar geliştirmesiyle biliniyor. Şirketlerin hiçbiri resmî olarak Çin ordusunun parçası olmasa da, Pentagon'un değerlendirmesine göre faaliyetleri 'doğrudan veya dolaylı olarak' Çin askerî amaçlarına hizmet ediyor.
Kararın Olası Etkileri
Bu karar, ABD'li yatırımcıların söz konusu şirketlere yatırım yapmasını kısıtlıyor. Özellikle BYD, küresel elektrikli araç pazarında önemli bir oyuncu olduğu için kararın otomotiv sektöründe yankı uyandırması bekleniyor. Alibaba, ABD borsalarında işlem gören hisselere sahip olduğundan, hisse senedi fiyatlarında kısa vadeli dalgalanmalar görülebilir. Unitree ise daha çok savunma teknolojileri alanında faaliyet gösterdiği için doğrudan etkilenen şirketler arasında. Uzmanlar, listenin genişlemesinin ABD-Çin ticaret savaşını derinleştirebileceğini ifade ediyor.
Geçmişte benzer kararlar alan Pentagon, Huawei ve ZTE gibi şirketleri de bu listeye eklemişti. Ancak BYD gibi büyük bir otomotiv şirketinin eklenmesi, ABD'nin Çin'in teknoloji hamlelerine karşı daha kapsamlı bir yaptırım politikası izlediğini gösteriyor. Karar aynı zamanda Amerikalı yatırımcılar için risk oluştururken, Çinli şirketlerin uluslararası itibarını da zedeleyebilir.
Analistler, Pentagon'un bu adımının asıl amacının Çin ordusunun sivil teknolojiler üzerinden gizlice güçlenmesini engellemek olduğunu belirtiyor. Öte yandan Çin hükümeti, daha önce bu tür listeleri 'siyasi motivasyonlu' olarak nitelendirmiş ve misilleme tehdidinde bulunmuştu. Gelişmeler, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin yeni bir boyut kazandığına işaret ediyor.
Sonuç olarak Pentagon'un bu kararı, hem finansal piyasalarda hem de teknoloji dünyasında yakından takip edilecek. Şirketlerin itiraz süreci ve olası diplomatik hamleler önümüzdeki günlerde netleşecek.
