Iğdır'da 'sarı altın' olarak adlandırılan tescilli kayısının hasadına başlandı. Sabahın erken saatlerinde bahçelere giren üreticiler, ürünleri iç ve dış pazara göndermek için yoğun mesai harcıyor. Ancak bu yıl rekolte beklentilerin oldukça altında kaldı. Geçen yıl 10 ton ürün alan üreticiler, bu yıl ancak 3 ton toplayabildi. Kuraklık ve don olaylarının etkisiyle kayısı üretiminde ciddi düşüş yaşanırken, üreticiler dalında satışa yöneldi.
Rekoltelerdeki düşüş üreticiyi zorluyor
Iğdır'da uzun yıllardır kayısı üretimi yapan çiftçiler, bu yıl hava şartlarının olumsuz etkisiyle yüzde 70 oranında rekolte kaybı yaşadı. Özellikle ilkbahar aylarında meydana gelen don olayları, çiçeklenme dönemindeki kayısı ağaçlarına büyük zarar verdi. Birçok üretici, ürünlerini toplamadan tarlada bırakmak zorunda kaldı. Üretici Mehmet Aslan, 'Normalde bu dönemde 10 ton kayısı toplardık, şimdi 3 ton ancak alabiliyoruz. Hava şartları yüzünden mahsulümüzün büyük kısmı kurudu' dedi. Kayısı fiyatlarının yüksek olması ise üreticileri kısmen teselli ediyor. Geçen yıl kilosu 5 liradan satılan kayısı, bu yıl 15 liraya kadar çıkıyor. Ancak miktar az olunca toplam gelir düşüyor.
Dalında satış modeli yaygınlaşıyor
Rekoltenin düşük olması, üreticileri ürünlerini dalında satmaya yöneltti. Pazara gitmeden, bahçede doğrudan tüccarlara satış yapan çiftçiler, bu sayede hem zamandan hem de nakliye masrafından tasarruf ediyor. Tüccarlar da taze ve kaliteli ürünü doğrudan almanın avantajını yaşıyor. Iğdır Kayısı Üreticileri Birliği Başkanı Ahmet Yılmaz, 'Bu yıl dalında satış modeli daha yaygın. Üretici ürününü toplamadan, tüccar bahçeye gelip fiyat teklif ediyor. Anlaşma sağlanınca hasat başlıyor. Bu yöntem hem üretici hem de tüccar için kazançlı' dedi. Iğdır kayısısı, coğrafi işaret tescili ile korunuyor ve özellikle Ortadoğu ile Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor.
Bölgede kayısı üretiminin azalması, fiyatların yükselmesine neden olurken, tüketiciler de pazarda daha pahalıya kayısı alıyor. İhracatçılar ise talebi karşılamakta güçlük çekiyor. Iğdır Ticaret Odası verilerine göre, geçen yıl 50 bin ton olan kayısı üretimi bu yıl 15 bin tona geriledi. Kuraklık ve donun yanı sıra, iklim değişikliğinin de etkisiyle üretimdeki dalgalanmaların devam edeceği belirtiliyor.
İklim değişikliği ve tarım politikaları sorgulanıyor
Iğdır'daki kayısı üreticileri, sadece bu yıl değil, son birkaç yıldır benzer sorunlarla karşı karşıya. İklim değişikliği nedeniyle mevsim normallerinin dışında yaşanan sıcaklık ve yağış dengesizlikleri, tarımsal üretimi tehdit ediyor. Özellikle kayısı gibi hassas meyvelerde, bir günlük don bile tüm mahsulü yok edebiliyor. Üreticiler, devletin iklim değişikliğine uyumlu tarım politikaları geliştirmesini ve çiftçilere daha fazla destek vermesini bekliyor. Ayrıca, sulama altyapısının güçlendirilmesi ve erken uyarı sistemlerinin kurulması gerektiği vurgulanıyor.
Sonuç olarak, Iğdır'da sadece bu yıl değil, gelecek yıllarda da kayısı üretiminde dalgalanmalar yaşanması kaçınılmaz görünüyor. Kuraklık ve don olayları artık bir istisna değil, yeni normal haline gelirken, üreticilerin bu koşullara uyum sağlaması için bilimsel tarım yöntemleri ve sigorta sistemlerinin devreye alınması bir zorunluluk haline geliyor. Aksi halde 'sarı altın' olarak bilinen bu değerli ürün, altın değerini koruyamayabilir.
