Koronavirüs salgını döneminde hız kazanan dijitalleşme, beraberinde kolay para kazanma algısını da getirdi. Fiziki paranın ekranlardaki soyut rakamlara dönüşmesi, insan zihnindeki risk algısını zayıflatarak kripto para borsalarından yasa dışı bahis sitelerine uzanan karanlık bir zincir oluşturdu. Bu süreçte "FOMO" (kaçırma korkusu) ile hareket eden milyonlarca kişi, önce kripto paraya ardından sanal kumara yöneldi. Uzmanlar, bu döngünün küresel çapta milyarlarca doların Batı piyasalarına akmasına neden olduğunu belirtiyor.
FOMO ve dijital bağımlılık
Sosyal medyada görülen hızlı zengin olma hikayeleri, özellikle gençler arasında yatırım yapma isteğini körükledi. Pandemi sürecinde evde geçirilen zamanın artması, insanları dijital platformlara yöneltti. Kripto para borsaları, bu dönemde rekor kullanıcı sayılarına ulaştı. Ancak bu artış, beraberinde bilinçsiz yatırım ve büyük kayıpları getirdi. Psikolog Dr. Ayşe Yılmaz, "İnsanlar, başkalarının kazandığını gördükçe kaçırma korkusuyla mantıksız kararlar alıyor. Bu durum, adeta bir kumar bağımlılığına dönüşüyor" dedi.
Sanal kumarın yükselişi
Kripto para piyasasındaki dalgalanmalar, birçok yatırımcının kayıplarını telafi etmek için yasa dışı bahis sitelerine yönelmesine neden oldu. Özellikle pandemi döneminde yasaklanan fiziki kumarhanelerin yerini sanal platformlar aldı. Bu siteler, kullanıcılarına yüksek kazanç vaatleriyle kolay para kazanma hayali satıyor. Ancak uzmanlar, bu platformların manipülatif yapısına dikkat çekiyor. Ekonomist Prof. Dr. Mehmet Demir, "Bu siteler, başlangıçta küçük kazançlar vererek kullanıcıyı bağımlı hale getiriyor. Ardından büyük kayıplar yaşanıyor. Kaybedilen paralar ise genellikle yurt dışındaki merkezlere aktarılıyor" açıklamasında bulundu.
Milyarlarca dolar Batı'ya akıyor
Yapılan araştırmalar, pandemi döneminde kripto para ve sanal kumar platformları aracılığıyla gelişmekte olan ülkelerden Batı piyasalarına büyük miktarda para aktığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye gibi ülkelerde ekonomik kayıplara yol açarken, Batılı şirketlerin kârını artırıyor. Vergi kaybı ve mali dengesizlikler, bu ülkelerin ekonomilerini olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, dijital kumarın yasallaştırılması ve denetlenmesi gerektiğini savunuyor.
Dijitalleşmenin insan hayatına getirdiği kolaylıkların yanı sıra, beraberinde yeni tehlikeler de getirdiği açık. FOMO ile başlayan hobi, zamanla kontrolden çıkarak ciddi maddi ve manevi kayıplara neden olabiliyor. Bu noktada, kamu otoritelerine ve eğitim kurumlarına büyük iş düşüyor. Bireylerin dijital okuryazarlık seviyesinin artırılması, bu tür tuzaklara karşı en etkili savunma yöntemi olarak öne çıkıyor.
