Türkiye'de pamuk ekim alanları son yıllarda rekor seviyede daraldı. Artan üretim maliyetleri, kuraklık ve fiyat dalgalanmaları nedeniyle çiftçiler pamuktan vazgeçiyor. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görülen bu daralma, hem ülke ekonomisini hem de tekstil sektörünü tehdit ediyor. 2024 yılı verilerine göre pamuk ekim alanı bir önceki yıla göre yüzde 15 azalarak 450 bin hektara geriledi. Uzmanlar, bu gidişle Türkiye'nin pamukta dışa bağımlı hale geleceği uyarısında bulunuyor.
Maliyetler çiftçiyi zorluyor
Pamuk üretiminde en büyük sorun maliyet artışı. Gübre, mazot, tohum ve ilaç fiyatları son iki yılda iki katına çıktı. Çiftçiler, devletin sağladığı desteklemelerin yetersiz kaldığını belirtiyor. Şanlıurfa Ziraat Odası Başkanı Ahmet Güneş, "Pamuk yetiştirmenin maliyeti dönüm başına 5 bin lirayı aştı. Buna karşılık fiyat istikrarsız. Çiftçi mısır veya buğday gibi daha az maliyetli ürünlere yöneliyor" diyor.
Kuraklık etkisini artırdı
Son üç yıldır etkili olan kuraklık, pamuk verimini düşürdü. Sulama suyu yetersizliği nedeniyle özellikle Harran Ovası'nda ekimler azaldı. Devlet Su İşleri verilerine göre bölgedeki barajlardaki su seviyesi yüzde 30'un altına indi. Çiftçiler, kuyulardan sulama yapmak zorunda kalıyor, bu da maliyeti daha da artırıyor.
Fiyat dengesizliği ve ithalat baskısı
Pamuk fiyatlarındaki dalgalanmalar da üreticiyi tedirgin ediyor. Dünya piyasalarında pamuk fiyatı son bir yılda yüzde 25 düştü. Buna karşılık iç piyasada maliyetler artarken, çiftçi zarar etmemek için ürününü satmayı erteliyor. Türkiye, yıllık 1,5 milyon ton pamuk ihtiyacının yaklaşık 500 bin tonunu ithal ediyor. Ekim alanları daraldıkça ithalat bağımlılığı artacak.
Çözüm beklentileri
Pamuk üreticileri, hükümetten acil önlem bekliyor. Destekleme primlerinin artırılması, sulama altyapısının iyileştirilmesi ve düşük faizli kredi imkanı talep ediliyor. Ayrıca sözleşmeli tarım modelinin yaygınlaştırılması, çiftçinin fiyat garantisiyle üretim yapmasını sağlayabilir.
Pamuk krizi, yalnızca tarım sektörünü değil, aynı zamanda tekstil ve hazır giyim gibi stratejik sektörleri de etkiliyor. Türkiye'nin dünya pamuk üretiminde 6. sıradan gerilemesi, ihracat gelirlerini de tehdit ediyor. Uzun vadeli bir tarım politikası olmadan sorunun çözümü zor görünüyor.
