Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı görüşmelerde tarafların nihai anlaşma metni üzerinde uzlaşıya vardığını açıkladı. Şerif, iki tarafla da sonraki adımların tamamlanması için yakın temas halinde olduklarını belirterek, "Barış hiç bu kadar yakın olmamıştı" ifadesini kullandı. Bu açıklama, uzun süredir devam eden nükleer müzakerelerde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Görüşmelerin arka planı
ABD ve İran, 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) ABD'nin 2018'de tek taraflı olarak çekilmesinin ardından yeniden canlandırılması için aylardır dolaylı müzakereler yürütüyordu. Pakistan'ın arabuluculuk rolü üstlendiği süreçte, Başbakan Şerif iki ülke arasında mekik diplomasisi yürütüyordu. Şerif'in son açıklaması, anlaşmanın imzaya hazır olduğuna işaret ediyor.
Ekonomik etkileri
Uzmanlar, olası bir anlaşmanın küresel enerji piyasalarına olumlu yansıyacağını belirtiyor. İran'ın petrol ihracatı üzerindeki yaptırımların kalkması halinde, petrol arzındaki artışın fiyatları düşürebileceği öngörülüyor. Bu durum, başta Pakistan olmak üzere enerji ithalatçısı ülkeler için ekonomik rahatlama sağlayabilir. Ayrıca İran'ın uluslararası ticaret sistemine entegrasyonu, bölgesel ticaret hacmini artırabilir.
Tepkiler ve beklentiler
ABD ve İran yönetimlerinden henüz resmi bir açıklama gelmezken, diplomatik kaynaklar anlaşmanın önümüzdeki hafta imzalanabileceğini belirtiyor. İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emirabdullahiyan, daha önce yaptığı açıklamada "anlaşmaya yakın olduklarını" ifade etmişti. ABD Dışişleri Bakanlığı ise müzakerelerin hassasiyetine dikkat çekerek sürece ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmaktan kaçınıyor.
Pakistan'ın arabuluculuk rolü, bölgesel bir güç olarak konumunu güçlendiriyor. İslamabad yönetimi, hem ABD hem de İran ile iyi ilişkilerini kullanarak iki tarafı bir araya getirmeyi başardı. Başbakan Şerif'in girişimleri, Pakistan'ın uluslararası diplomasideki etkinliğini artırıyor.
Anlaşmanın imzalanması halinde, İran'ın nükleer programı üzerindeki kısıtlamaların yeniden yürürlüğe girmesi ve uluslararası denetimlerin artması bekleniyor. Buna karşılık, İran'a yönelik ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması öngörülüyor. Bu sürecin bölgesel istikrara katkı sağlaması ve Ortadoğu'daki gerginlikleri azaltması umuluyor.
Ancak anlaşmaya karşı çıkan kesimler de bulunuyor. İsrail ve bazı Körfez ülkeleri, İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin endişelerini dile getiriyor. ABD Kongresi'nde de anlaşmaya şüpheyle yaklaşan milletvekilleri bulunuyor. Bu nedenle, anlaşmanın uygulanması sürecinde siyasi engellerle karşılaşılması olası.
Bağımsız değerlendirmeler, barış sürecinin henüz kesinleşmediğini ve taraflar arasındaki güven eksikliğinin aşılması gerektiğini vurguluyor. Anlaşmanın imzalanması önemli bir adım olsa da, uygulama aşamasında karşılıklı taahhütlerin yerine getirilmesi kritik önem taşıyor. Pakistan'ın arabuluculuk rolü, bu süreçte kilit bir faktör olarak öne çıkıyor.
