Özbekistan, Latin alfabesine dayalı mevcut Özbek alfabesini Türk Dünyası'nda kullanılan ortak alfabeye uyumlu hale getirecek kanunu kabul etti. Karar, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkeler arasında ekonomik, kültürel ve ticari entegrasyonu derinleştirmeyi amaçlıyor. AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, gelişmeyi memnuniyetle karşılayarak, "Özbekistan'da Türk dünyasına uygun alfabeye geçiş için atılan bu adım, ortak geleceğimiz adına tarihi bir fırsattır" dedi.
Alfabe Uyumu Ekonomik İşbirliğini Güçlendirecek
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev'in imzaladığı kanun, ülkedeki tüm resmi yazışmalarda ve eğitim materyallerinde kademeli olarak yeni alfabenin kullanılmasını öngörüyor. Karar, özellikle Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki ticari belge ve sözleşmelerin ortak bir yazı diliyle hazırlanmasını kolaylaştıracak. Uzmanlara göre, alfabe birliği sayesinde bölge ülkeleri arasındaki ticaret hacminin önümüzdeki beş yılda yüzde 15 ila 20 artması bekleniyor.
Türk dünyası ortak alfabesi, 2022 yılında TDT Zirvesi'nde kabul edilen Latin kökenli 34 harften oluşuyor. Bu alfabe, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan gibi ülkelerde zaten kullanılıyor veya uyum sürecinde. Özbekistan'ın da bu yapıya entegre olması, ortak pazar hedefi doğrultusunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Özbekistan Ekonomi Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, alfabe değişikliği iş dünyasında bürokratik işlemleri azaltacak ve sınır ötesi yatırımları hızlandıracak. Özellikle tekstil, tarım ürünleri ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar, ortak yazı dili sayesinde daha hızlı iletişim kurabilecek.
Türk Devletleri Teşkilatı'nda Ortak Alfabe Süreci
Türk dünyasında ortak alfabe fikri ilk olarak 1991 yılında dile getirildi, ancak somut adımlar 2010'lu yıllarda atıldı. 2021'de Türk Devletleri Teşkilatı'nın kurulmasıyla süreç hızlandı. 2022'de kabul edilen ortak alfabe, her ülkenin kendi dil yapısına uyarlanabilen esnek bir sistem sunuyor. Özbekistan'ın bu sisteme geçişi, ülkedeki eğitim ve yayıncılık sektörlerinde de köklü değişikliklere yol açacak.
AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada şunları kaydetti: "Özbekistan'da Türk dünyasına uygun alfabeye geçiş için kanun kabul edilmesi, sadece kültürel değil ekonomik anlamda da büyük bir kazanımdır. Ortak alfabe, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 'Tek Millet, İki Devlet' anlayışını daha ileri taşıyacak ve iş dünyası için yeni kapılar aralayacaktır. Bu tarihi adımı atan Özbekistan yönetimini tebrik ediyorum."
Zorlu, ayrıca Türkiye'nin sürece teknik destek sağlamaya hazır olduğunu belirterek, "Dil birliği, gönül birliğini beraberinde getirir. Ekonomik entegrasyonun temeli de bu ortak paydada atılır" ifadelerini kullandı.
İş Dünyası ve Yatırımcılar İçin Yeni Dönem
Özbekistan'ın alfabe değişikliği, özellikle Türkiye ile olan ticari ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023'te 3,5 milyar doları aşmış durumda. Ortak alfabenin kullanılmasıyla birlikte, ihracat-ithalat belgelerinin, sözleşmelerin ve reklam materyallerinin tek bir yazı diliyle hazırlanması, zaman ve maliyet tasarrufu sağlayacak.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Özbekistan'a yapılan ihracatın yüzde 40'ı makine ve ulaşım araçları, yüzde 25'i gıda ürünleri, geri kalanı ise tekstil ve kimyasal ürünlerden oluşuyor. Ortak alfabe sayesinde bu sektörlerde faaliyet gösteren KOBİ'lerin pazara girişi kolaylaşacak.
Özbek iş insanları da kararı olumlu karşılıyor. Taşkent Ticaret Odası Başkanı Cihangir Abdullayev, "Artık Türk iş adamlarıyla aynı alfabeyi kullanacağız. Bu, hem ticari yazışmaları hızlandıracak hem de karşılıklı yatırımları artıracak" dedi. Abdullayev, özellikle inşaat, turizm ve bilişim sektörlerinde ortak girişimlerin artacağını öngördüklerini sözlerine ekledi.
Uzun Vadeli Etkiler ve Bölgesel Perspektif
Alfabe birliği, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda beşeri sermaye hareketliliğini de destekleyecek. Öğrenciler, akademisyenler ve iş insanları için dil engelleri azalacak; ortak eğitim programları ve değişim projeleri hız kazanacak. Türk Devletleri Teşkilatı'nın hedeflediği 'Ortak Türk Dünyası 2040 Vizyonu' kapsamında, alfabe uyumu kritik bir yapı taşı olarak öne çıkıyor.
Öte yandan, alfabe geçişi sürecinin kademeli olması ve halkın adaptasyonu için geniş kapsamlı eğitim kampanyaları düzenlenmesi planlanıyor. Özbekistan hükümeti, 2025 yılına kadar tüm okullarda yeni alfabenin öğretilmesini hedefliyor. Bu süreçte Türkiye'den uzman desteği alınması da gündemde.
Sonuç olarak, Özbekistan'ın Türk dünyası ortak alfabesine geçiş kararı, bölgesel işbirliğini derinleştirecek ve ekonomik entegrasyonu hızlandıracak bir dönüm noktası olarak kayda geçti. Kararın, Türk Devletleri Teşkilatı'nın diğer üyeleri için de örnek teşkil etmesi ve önümüzdeki yıllarda benzer adımların atılması bekleniyor.
