Ünlü oyuncu Ozan Güven, geçtiğimiz günlerde İstanbul'da bulunduğu bir eğlence mekânında diğer müşteriler tarafından 'Failler dışarı' sloganlarıyla protesto edildi. Olay, ifade özgürlüğünün sınırları ile özel hayatın gizliliği arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşıdı. Güven hakkında daha önce gündeme gelen şiddet iddiaları, protestocuların tepkisinin odağında yer alırken hukukçular bu eylemin suç teşkil edip etmediğini tartışıyor.
Protesto nasıl gerçekleşti?
Olay, İstanbul'un popüler eğlence merkezlerinden birinde yaşandı. Güven'in mekâna girişi sonrası bir grup müşteri, yüksek sesle 'Failler dışarı' sloganları atmaya başladı. İşletme sahipleri ve güvenlik görevlileri araya girerken protestocular, Güven'in özel hayatına ilişkin eski iddiaları hatırlatarak tepkilerini sürdürdü. O anlar cep telefonu kameralarıyla kaydedildi ve sosyal medyada hızla yayıldı.
Hukuki boyut
Avukatlar, olayı iki temel hak çerçevesinde değerlendiriyor: ifade özgürlüğü ve özel hayatın korunması. Anayasa'nın 26. maddesi herkesi düşünce ve kanaatlerini açıklama hakkına sahip kılıyor. Ancak bu hak, başkalarının şöhret veya haklarının korunması amacıyla sınırlanabiliyor. Özel hayatın gizliliği ise 20. maddede güvence altına alınmış. Protesto, Güven'in geçmişteki özel hayatına dair iddiaları hedef aldığı için bu iki hakkın çatışması söz konusu.
Ceza hukuku açısından, protestonun bir suç oluşturup oluşturmadığı belirli şartlara bağlı. Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesi 'kişinin huzurunu bozma' suçunu düzenliyor. Ancak bu suçun oluşması için fiilin süreklilik arz etmesi ve mağdurun rahatsızlığının ciddi boyutlara ulaşması gerekiyor. Tek seferlik bir protesto bu kapsamda değerlendirilmeyebilir. Ayrıca 125. madde 'hakaret' suçu için de benzer bir sınırlama var. Protestocuların kullandığı sloganlar doğrudan Güven'i hedef alan ağır ifadeler içermediği sürece hakaret suçu oluşmuyor.
Öte yandan, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) kapsamında, Güven'in özel hayatına ilişkin bilgilerin ifşa edilmesi gündeme gelebilir. Ancak protestocular, Güven'in daha önce kamuya mal olmuş iddialarına atıfta bulundu. Bu iddialar daha önce basına yansımış ve kamuoyunda bilinir hale gelmişti. Bu nedenle 'özel hayatın ihlali' iddiasının mahkeme nezdinde kabul görmesi zor görünüyor.
Toplumsal bağlam
Ozan Güven, 2020 yılında bir kadın arkadaşına yönelik şiddet iddialarıyla gündeme gelmişti. Hakkında açılan dava halen devam ederken oyuncu suçlamaları reddetmişti. Olay sonrası birçok kadın örgütü ve sosyal medya kullanıcısı Güven'i protesto etmişti. Bu yeni protesto, geçmişteki olayın tazeliğini koruduğunu ve toplumun şiddet faillerine karşı duyarlılığının arttığını gösteriyor.
Protestonun bir eğlence mekânında gerçekleşmesi, özel alan ile kamusal alan arasındaki sınırı da sorgulatıyor. Mekân sahiplerinin, müşterilerinin güvenliğini sağlama yükümlülüğü var. Ancak bar gibi kamusal hizmet veren işletmelerde, müşterilerin ifade özgürlüğünü kısıtlama yetkileri sınırlı. Olayın ardından mekân yönetimi, herhangi bir şikâyet olmadığı için müdahale etmediklerini açıkladı.
Bu tür protestoların hukuki sonuçları, her somut olayın özelliklerine göre değişir. Kesintisiz ve hedef alan bir eylem varsa, mağdur şikâyetçi olursa soruşturma başlatılabilir. Ancak burada olduğu gibi kısa süreli ve genel bir tepki niteliğindeyse, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi daha olası.
