Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 6 Eylül'de geniş katılımlı bir toplantıyla 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ı (OVP) kamuoyuna duyurdu. Ancak programda yer alan hedefler, ekonomistler ve muhalefet tarafından 'palavra' olarak nitelendiriliyor. Yılmaz, programın temel amaçlarını enflasyonu tek haneye düşürmek, büyümeyi istikrarlı hale getirmek ve cari açığı kontrol altına almak olarak sıraladı.
OVP'nin Açıklanan Hedefleri
Programa göre enflasyon 2027'de %7,6'ya, 2028'de %5,4'e ve 2029'da %4,3'e gerileyecek. Büyüme oranları ise sırasıyla %4,5, %5 ve %5,5 olarak öngörülüyor. İşsizlik oranının 2027'de %9,2'ye düşmesi beklenirken, cari açığın milli gelire oranının %1,5'e çekilmesi hedefleniyor. Yılmaz, 'Bu program, ekonomide kalıcı istikrarı sağlamak için kararlılıkla uygulanacak' dedi.
Ancak bu hedefler, geçmiş OVP'lerin tutulmaması nedeniyle ciddi şüpheyle karşılanıyor. Örneğin 2023 OVP'sinde enflasyon hedefi %8,5 iken, gerçekleşme %64,8 oldu. 2024 hedefi %33 iken, yıl sonunda %71,6'ya ulaştı. 2025 hedefi %17,7 olarak açıklandı, ancak mevcut enflasyon %58,9 seviyesinde. Bu tablo, yeni programın da gerçekçi olmadığını gösteriyor.
Ekonomistlerden Sert Eleştiriler
Ekonomist Prof. Dr. Ahmet Kaya, 'OVP'deki hedefler tamamen hayal ürünü. Enflasyonu tek haneye düşürmek için uygulanan sıkı para politikası, büyümeyi frenliyor. Yılmaz'ın ekibi, sanki sihirli bir değnekle her şeyin düzeleceğine inanıyor' ifadelerini kullandı. Kaya, programın finansman ayağının belirsiz olduğunu, doğrudan yabancı yatırım ve dış borçlanma konusunda somut adımlar içermediğini vurguladı.
Muhalefet partileri de OVP'yi eleştirdi. CHP Genel Başkan Yardımcısı, 'Bu program, vatandaşın sofrasına bir şey katmıyor. Sadece seçim ekonomisi için yazılmış bir senaryo' dedi. İYİ Parti sözcüsü ise 'OVP, iktidarın gerçekleri gizleme aracıdır' açıklamasında bulundu.
Öte yandan, iş dünyası temsilcileri programı temkinli karşıladı. TÜSİAD Başkanı, 'Hedefler güzel ama uygulama önemli. Geçmişte olduğu gibi kağıt üzerinde kalırsa, yatırımcı güveni daha da sarsılır' uyarısında bulundu.
Programın Arka Planı ve Gerçeklik Payı
OVP, 2024-2026 dönemini kapsayan önceki programın devamı niteliğinde. Ancak önceki programda da benzer hedefler konmuş, tutulmamıştı. 2024 OVP'sinde enflasyon %33, büyüme %4, işsizlik %10,1 olarak öngörülmüştü; gerçekleşmeler ise enflasyon %71,6, büyüme %2,5, işsizlik %8,8 oldu. Bu sapmalar, programın inandırıcılığını yitirmesine yol açtı.
Hükümet yetkilileri ise 'Küresel koşullar ve deprem gibi olağanüstü durumlar hedefleri etkiledi' savunmasını yapıyor. Yılmaz, 'Bu kez farklı olacak, çünkü makro ihtiyati tedbirler ve yapısal reformlar devrede' dedi. Ancak somut reform takvimi belirsiz.
Ekonomistler, OVP'nin başarısı için Merkez Bankası'nın bağımsızlığı, mali disiplin ve yapısal reformların şart olduğunu belirtiyor. Ancak mevcut siyasi konjonktürde bu adımların atılması zor görünüyor. Ayrıca, seçim dönemlerinde genişletici politikaların devreye girmesi, hedeflerden sapmayı kaçınılmaz kılıyor.
Sonuç olarak, OVP 2027-2029, kağıt üzerinde iddialı hedefler içerse de, geçmiş performans ve siyasi gerçekler göz önüne alındığında, 'orta vadeli palavralar' olarak anılmaya devam edecek gibi görünüyor. Programın gerçekten uygulanıp uygulanmayacağı, önümüzdeki aylarda atılacak adımlarla netleşecek.
