Türkiye otomotiv piyasasında aylardır süren durgunluk, Bolu'da her pazar kurulan oto pazarına da yansıdı. Yüzlerce aracın sergilendiği pazarda satışlar neredeyse durma noktasına gelirken, fiyatlar 150 bin TL'den başlıyor. Satıcılar, alıcı bulamadıklarını belirtirken, vergiler ve ekonomik belirsizlikler piyasayı olumsuz etkiliyor.
Talep yok, satış yok
Bolu’nun en büyük ikinci el araç pazarında son haftalarda hareketlilik iyice azaldı. Sabah erken saatlerden itibaren araçlarını sergileyen satıcılar, öğle saatlerine kadar neredeyse hiç müşteri gelmediğini ifade ediyor. 10 yıllık galerici Ali Yılmaz, “Pazardaki araç sayısı çok fazla ama alıcı yok. İnsanlar fiyatları yüksek buluyor ya da krediye erişemiyor. Biz de satamıyoruz” dedi. Özellikle 2010-2015 model araçların 150-300 bin TL aralığında satıldığı pazarda, daha üst segment araçlar ise 500 bin TL’yi aşıyor.
Vergiler ve kredi faizleri caydırıyor
Otomotiv sektörü temsilcileri, durgunluğun temel nedenleri arasında yüksek ÖTV ve KDV oranları ile artan kredi faizlerini gösteriyor. Bolu Oto Galericiler Derneği Başkanı Mehmet Duman, “Bankaların araç kredisi faizlerini yükseltmesi vatandaşın alım gücünü düşürdü. Ayrıca sıfır araçlara gelen zamlar ikinci el fiyatlarını da yukarı çekti. Ancak bu fiyatlar satışa dönüşmüyor, sadece enflasyonist bir balon oluştu” değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan, piyasada bekleyen araç sayısının artması, stok maliyetlerini yükselterek satıcıları daha da zorluyor.
Satıcılar çare arıyor
Bazı satıcılar, ellerindeki araçları nakite çevirebilmek için fiyat kırmaya başlarken, diğerleri ise beklemeyi tercih ediyor. Galerici Hasan Kaya, “Üç aydır aynı arabayı satamıyorum. Zararına vermek zorunda kalacağım. Ama kimse almıyor. İnsanların cebinde para yok” şeklinde konuştu. Pazar alanında dolaşan vatandaşlar ise fiyatların daha da düşmesini beklediklerini söylüyor. Emekli Mustafa Şahin, “Arabamı satıp daha küçük bir model almak istiyorum ama aracıma alıcı bulamıyorum. Herkes aynı durumda. Pazar ölü” ifadelerini kullandı.
Uzmanlardan uyarı: Fiyatlar dengelenmeli
Ekonomistlere göre, otomotiv piyasasındaki bu durgunluk, ekonomideki genel yavaşlamanın bir yansıması. İstanbul Ticaret Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ahmet Kaya, “Araç fiyatlarındaki suni yükseliş, talebi karşılıksız bıraktı. Piyasanın normale dönmesi için fiyatların reel alım gücüne uyum sağlaması şart. Aksi halde satıcılar daha büyük zararlarla karşılaşabilir” dedi.
Pazardan izlenimler
Pazar alanında dolaştığımızda, araçların çoğunun camında “Acil satılık” yazısı dikkat çekiyor. Satıcılar, birbirleriyle sohbet ederken dertleşiyor, çay ocakları ise neredeyse boş. Bir satıcı, “Eskiden pazar günü binlerce kişi gezerdi, şimdi 100 kişi bile yok. Bu iş bitti” diyerek üzüntüsünü dile getiriyor. Bolu’daki bu tablo, Türkiye genelindeki oto pazarlarının adeta bir özeti. Ekonomik koşullar düzelmediği sürece, bu durgunluğun bir süre daha devam etmesi bekleniyor.
Bağımsız değerlendirme
Otomotiv sektörü, Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden biri olarak kabul edilir. Ancak mevcut durum, sektörün kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Yüksek vergiler, kredi faizleri ve enflasyonun yol açtığı belirsizlik, hem alıcıyı hem de satıcıyı mağdur ediyor. Bu tablonun değişmesi için yapısal reformlara ihtiyaç duyuluyor. Bolu’daki oto pazarı, ekonominin sessiz çığlığı olarak not edilmeli.
