Türk Akademisi ve Türk Dil Kurumu (TDK) iş birliğinde düzenlenen "Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu" dördüncü toplantısında, Ortak Türk Alfabesi çerçevesinde hazırlanan Kazak ve Kırgız Türkçeleri için alfabe önerileri kabul edilerek kamuoyuyla paylaşıldı. Toplantıya Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert ve çeşitli Türk cumhuriyetlerinden dil bilimciler katıldı.
Tarihi adım: Ortak Türk Alfabesi genişliyor
Ortak Türk Alfabesi, 1991 yılında ilk kez önerilen 34 harfli Latin alfabesi temelinde geliştirilmiş bir model olup, Türk dünyasında dil birliğini sağlamayı hedeflemektedir. Kazakistan ve Kırgızistan'ın mevcut Kiril alfabelerinin zaman içinde Latin alfabesine geçiş sürecinde, bu öneriler referans alınacak. Kabul edilen alfabelerde, Kazak Türkçesindeki 42 ses için 34 harf, Kırgız Türkçesindeki 38 ses için 33 harf kullanıldı. Her iki alfabe de Ortak Türk Alfabesi'ndeki ortak harfleri (A, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, Ñ, O, Ö, P, Q, R, S, Ş, T, U, Ü, V, Y, Z) ve ayrıca Kazakça için Ä, Ŋ, Ū; Kırgızca için Ä, Ŋ gibi ek harfler içeriyor.
Eğitimden diplomasiye geniş yansımalar
Alfabe önerileri, yalnızca dilbilimsel bir çalışma olmanın ötesinde, Türk devletleri arasında kültürel ve ekonomik entegrasyonu hızlandırabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Ortak alfabe sayesinde eğitim materyalleri, resmî yazışmalar ve dijital platformlarda birlik sağlanması bekleniyor. Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Mustafayev, "Bu öneriler, Türk dünyasının ortak iletişimini güçlendirecek ve dilimizin gelecek nesillere aktarılmasını kolaylaştıracaktır" dedi. TDK Başkanı Prof. Dr. Mert ise, "Önümüzdeki dönemde Azerbaycan, Özbekistan ve Türkmenistan için de benzer çalışmalar yapılması planlanıyor" ifadelerini kullandı.
Uygulama takvimi ve yasal süreçler ilgili ülkelerin iç düzenlemelerine bağlı olarak değişecek. Kazakistan'da 2025 yılına kadar Latin alfabesine tam geçiş hedeflenirken, Kırgızistan'da ise geçiş süreci daha uzun vadeli planlanıyor. Toplantıda ayrıca, ortak terminoloji ve teknik terim birliği konusunda bir çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.
