ABD ile Suudi Arabistan arasında imzalanan 30 yıllık sivil nükleer iş birliği anlaşması, Ortadoğu'da nükleer dengelere ilişkin tartışmaları alevlendirdi. Bölgedeki ülkelerin nükleer programları, güvenlik politikaları ve olası silahlanma yarışı yeniden gündemde. Peki, hangi ülke silaha ne kadar yakın? İşte Ortadoğu'da nükleer silah sahibi olma potansiyeli taşıyan ülkeler ve mevcut durumları.
İsrail: Bölgenin tek nükleer silah sahibi
İsrail'in nükleer silah sahibi olduğu biliniyor ancak resmi olarak ne sahip olduğunu ne de olmadığını açıklıyor. Uzmanlar, İsrail'in yaklaşık 90 adet nükleer savaş başlığına sahip olduğunu ve bunları füzeler, uçaklar ve denizaltılarla taşıyabildiğini tahmin ediyor. İsrail, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nı (NPT) imzalamamış durumda.
İran: Uranyum zenginleştirme kapasitesi en yüksek ülke
İran, NPT kapsamında sivil nükleer program yürütüyor ancak %60'a kadar uranyum zenginleştiriyor. Bu oran silah yapımı için gerekli %90 seviyesine yakın. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), İran'ın nükleer tesislerinde denetimlerin kısıtlı olduğunu belirtiyor. İran, nükleer silah peşinde olmadığını ancak sivil amaçlı olduğunu vurguluyor.
Suudi Arabistan: Yeni nükleer ortak
Suudi Arabistan, ABD ile imzaladığı anlaşmayla sivil nükleer enerji alanında iş birliğini artıracak. Ancak ülkenin uranyum zenginleştirme ve yeniden işleme hakları konusunda anlaşmazlık var. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2018'de İran'ın nükleer silah geliştirmesi halinde Suudi Arabistan'ın da aynı yolu izleyeceğini belirtmişti.
Birleşik Arap Emirlikleri: Barışçıl nükleer enerji örneği
BAE, NPT'ye taraf olarak sivil nükleer programını yürütüyor ve uranyum zenginleştirmiyor. Ülke, Barakah Nükleer Santrali ile bölgede barışçıl nükleer enerji kullanımının örneği olarak gösteriliyor.
Mısır: Nükleer enerjiye yöneliyor
Mısır, Rusya ile yaptığı anlaşma kapsamında El Dabaa Nükleer Santrali'ni inşa ediyor. Ancak Mısır'ın nükleer silah programı bulunmuyor ve NPT'ye taraf.
Türkiye: Nükleer enerji adımları
Türkiye, Akkuyu Nükleer Santrali ile sivil nükleer enerjiye geçiş yapıyor. NPT'ye taraf olan Türkiye, nükleer silah geliştirme niyetinde olmadığını açıklıyor. Ancak bölgedeki gelişmeler, Türkiye'nin nükleer silah edinme potansiyelini tartışmaya açıyor. Uzmanlar, Türkiye'nin nükleer enerji altyapısının silah üretimi için yeterli olmadığını ancak teknik bilgi birikiminin artabileceğini belirtiyor.
Sonuç: Bölgesel dengeler tehlikede
Ortadoğu'da nükleer silahlanma yarışı, İran'ın programı ve Suudi Arabistan'ın yeni anlaşmasıyla yeniden alevlenmiş durumda. Bölge ülkelerinin çoğu NPT'ye taraf olsa da, İsrail'in nükleer silah sahibi olması ve İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi, güvenlik ikilemini derinleştiriyor. Türkiye ise sivil nükleer enerjiye odaklanmış durumda ancak bölgesel gelişmelerin Ankara'nın politikalarını etkileyebileceği değerlendiriliyor. Uluslararası toplum, bölgede nükleer silahların yayılmasını önlemek için diplomatik çabaları artırmalı.
