Ortadoğu'da ABD ile İran arasında iki aydır süren dolaylı müzakereler olası bir anlaşmaya yaklaşırken, İsrail'in Beyrut'a düzenlediği füze saldırısı bölgeyi yeniden savaşın eşiğine getirdi. İran'ın füze misillemesiyle karşılık vermesi üzerine İsrail hava saldırıları başlattı. ABD Başkanı Donald Trump'ın tarafları sakinleştirme çabaları devam ediyor.
Gerilim nasıl başladı?
İsrail, Lübnan'ın başkenti Beyrut'un güneyindeki bir Hizbullah hedefine yönelik hava saldırısı düzenledi. Saldırıda ölen veya yaralanan olup olmadığı henüz netleşmezken, İran yönetimi derhal misilleme yapacağını duyurdu. İran Devrim Muhafızları, İsrail'in kuzeyindeki askeri tesislere yönelik bir dizi balistik füze fırlattı. İsrail Savunma Kuvvetleri, füzelere karşı hava savunma sistemlerini devreye soktu ve çok sayıda füzeyi imha ettiğini açıkladı. Bununla birlikte bazı füzelerin hedeflerine ulaştığı ve hasara yol açtığı belirtiliyor.
Müzakere süreci askıda mı?
ABD ile İran arasında Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan dolaylı görüşmeler, nükleer anlaşma ve yaptırımların hafifletilmesi konularında ilerleme kaydetmişti. Ancak Beyrut saldırısı sonrası İran, müzakerelere ara verdiğini duyurdu. Tahran yönetimi, İsrail'in bölgedeki provokasyonlarının müzakere ortamını zehirlediğini savunuyor. Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı, taraflara itidal çağrısı yaparken, kriz yönetimi için acil toplantılar düzenliyor.
Uluslararası tepkiler
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, acil toplantıya çağrılırken, Avrupa Birliği taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaptı. Suudi Arabistan ve Mısır gibi bölge ülkeleri endişelerini dile getirdi. Rusya ise iki tarafa da ölçülü olma uyarısında bulundu. Türkiye, İsrail'in saldırısını kınarken, İran'ı da misillemeye son vermeye çağırdı.
Olası senaryolar
Analistlere göre bu çatışma, İsrail-İran arasında daha geniş bir savaşa dönüşme potansiyeli taşıyor. Ancak ABD'nin arabuluculuğu ve Trump'ın kişisel müdahalesi ile kısa vadede bir ateşkes sağlanabilir. İran'ın müzakere masasına dönmesi için İsrail'in saldırılarına son vermesi ve tazminat ödemesi gündemde. Bölgede petrol fiyatları yükselişe geçerken, küresel piyasalar tedirgin.
Ortadoğu'da ateşle barış arasında gidip gelen bu gerilim, diplomasinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösteriyor. İran'ın nükleer programı ve İsrail'in güvenlik endişeleri arasında sıkışan bölge, yeni bir savaşın eşiğinde. Müzakere masasına düşen Beyrut füzesi, aslında tarafların birbirine duyduğu güvensizliğin sembolü haline geldi. Önümüzdeki günlerde atılacak adımlar, sadece bölgenin değil dünya barışının da kaderini belirleyecek.
