Orta Doğu'da tansiyon bir kez daha yükseldi. İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan iki ticari gemiye müdahale ederken, ABD'nin İran hedeflerine yönelik hava saldırıları düzenlediği bildirildi. Gelişmeler üzerine Bahreyn'de alarm sistemleri devreye girerken, Ürdün'ün başkenti Amman'da uçuşlar tedbiren askıya alındı. Bölgedeki kriz, uluslararası deniz trafiğini ve sivil havacılığı doğrudan tehdit eder hale geldi.
Hürmüz Boğazı'nda yaşananlar
İran Devrim Muhafızları'na bağlı deniz kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nda seyreden iki yabancı bandıralı gemiye müdahale etti. İran resmi ajansına göre, gemilerin bölgede izinsiz seyrettiği ve güvenlik prosedürlerine uymadığı gerekçesiyle durdurulduğu belirtildi. Müdahale sırasında kısa süreli bir gerginlik yaşandığı, ancak herhangi bir can kaybı veya yaralanma olmadığı öğrenildi. İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu ve tüm gemilerin kurallara uymasını sağlayacaklarını duyurdu. Bölgeden geçen tanker ve yük gemileri, son saatlerde rotalarını değiştirerek alternatif güzergâhlara yöneldi.
ABD'den askeri yanıt
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın sivil gemilere yönelik müdahalesine karşılık olarak, Basra Körfezi'ndeki bazı İran hedeflerine hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. Açıklamada, saldırıların İran'ın deniz güvenliğini tehdit eden askeri varlıklarına yönelik olduğu ve ABD'nin kendini savunma hakkını kullandığı belirtildi. Saldırılarda İran'a ait radar sistemleri ve hızlı bot üslerinin hedef alındığı iddia edildi. İran kaynakları ise saldırıların sınırlı hasara yol açtığını ve misilleme yapılacağını duyurdu.
Bahreyn ve Amman'da alarm
Gerginlik, komşu ülkelere de sıçradı. Bahreyn'de, olası füze saldırılarına karşı sivil savunma alarm sistemleri devreye sokuldu. Halka sığınaklara yönelmeleri ve dışarı çıkmamaları yönünde uyarılar yapıldı. Ülkede hava sahası da geçici olarak sivil uçuşlara kapatıldı. Benzer bir durum Ürdün'de de yaşandı. Başkent Amman'daki Kraliçe Alia Uluslararası Havalimanı'ndan tüm uçuşlar askıya alındı. Havayolu şirketleri, yolculara alternatif planlar yapmaları çağrısında bulundu.
Bölgesel etkiler ve tırmanma riski
Uzmanlar, yaşananların büyük bir çatışmaya dönüşme potansiyeli taşıdığına dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol tedarikindeki kritik rolü, bu gerilimi sadece bölgesel değil, küresel bir krize dönüştürebilir. Petrol fiyatları son saatlerde yüzde 6'nın üzerinde artış gösterdi. Körfez ülkeleri arabuluculuk çabalarını hızlandırırken, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği taraflara itidal çağrısı yaptı. İran ve ABD arasındaki bu yeni gerilim, 2020'de General Kasım Süleymani'nin öldürülmesinin ardından yaşanan en ciddi kriz olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, bölgedeki askeri hareketlilik sivil havayollarını da etkilemeye devam ediyor. Emirates, Qatar Airways ve Turkish Airlines gibi büyük havayolları, İran ve Irak hava sahasını kullanan rotalarını yeniden düzenleme kararı aldı. Amman'daki uçuş askıya alma kararının diğer ülkelere de yayılabileceği belirtiliyor.
Değerlendirme
Ortadoğu'da sular bir türlü durulmuyor. İran'ın Hürmüz'de yaptığı müdahale, ABD'nin anında askeri yanıt vermesine yol açtı ve bu da tırmanma riskini beraberinde getirdi. Her iki taraf da geri adım atmaya niyetli görünmezken, bölge halkı ve uluslararası toplum bir adım savaşın eşiğinde. Petrol fiyatlarındaki yükseliş küresel ekonomiyi tehdit ederken, sivil havacılığın sekteye uğraması ise günlük hayatı felç ediyor. Tarafların diyaloğa yanaşmaması durumunda, krizin daha da derinleşmesi kaçınılmaz görünüyor.
