New York borsası, Orta Doğu'daki artan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla güne sert düşüşle başladı. Dow Jones Sanayi Endeksi açılışta 300 puanın üzerinde kayıp yaşarken, S&P 500 ve Nasdaq Composite endeksleri de sırasıyla %1,2 ve %1,5 değer kaybetti. Yatırımcılar, bölgede tırmanan çatışmaların küresel enerji arzını sekteye uğratabileceği endişesiyle riskli varlıklardan uzaklaşıyor.
Petroldeki Yükseliş Piyasaları Baskılıyor
Brent ham petrolü, Orta Doğu'daki gelişmelerin etkisiyle varil başına 90 doların üzerine çıkarak son altı ayın en yüksek seviyesini gördü. Batı Teksas Intermediate (WTI) ise 85 dolar bandına yerleşti. Enerji fiyatlarındaki bu artış, enflasyonun yeniden yükselme riskini gündeme getirirken, merkez bankalarının faiz indirimine gitme olasılığını da zayıflattı. Analistler, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın ABD enflasyonunu yıllık bazda 0,2 ila 0,3 puan yukarı çekebileceğini belirtiyor.
ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri, son açıklamalarında enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların para politikası üzerinde belirsizlik yarattığını vurguladı. Fed Başkanı Jerome Powell, geçtiğimiz hafta yaptığı konuşmada, jeopolitik risklerin enflasyon görünümünü bulandırdığını ifade etmişti. Piyasalar, Fed'in bir sonraki toplantısında faiz oranlarını sabit tutmasını bekliyor; ancak petrol fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, faiz indirimlerinin ötelenmesine yol açabilir.
Savunma Hisseleri Yükselirken Teknoloji ve Havayolları Düşüşte
Orta Doğu'daki gerilimden en çok etkilenen sektörlerin başında havayolları ve teknoloji şirketleri geldi. Delta Air Lines ve United Airlines hisseleri, artan yakıt maliyetleri ve bölgesel uçuş iptalleri nedeniyle %3'ün üzerinde değer kaybetti. Teknoloji devleri Apple, Microsoft ve Nvidia ise yatırımcıların güvenli liman arayışıyla satış baskısı gördü. Öte yandan savunma sanayi hisseleri yükseliş kaydetti; Lockheed Martin ve Raytheon Technologies, artan jeopolitik risklerin savunma harcamalarını artıracağı beklentisiyle prim yaptı.
Altın, güvenli liman talebiyle ons başına 2.400 doların üzerine çıkarak rekor tazeledi. ABD 10 yıllık tahvil faizleri ise riskten kaçışın etkisiyle 4,20 seviyesine geriledi. Dolar endeksi, diğer para birimleri karşısında değer kazanırken, gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı.
Orta Doğu'da Neler Oluyor?
Gerilimin merkezinde, İsrail ile Hamas arasındaki çatışmaların yanı sıra İran'ın bölgedeki vekil gruplar aracılığıyla artan etkinliği yer alıyor. Son haftalarda Kızıldeniz'de Husi milislerinin ticari gemilere yönelik saldırıları, küresel deniz ticaretini olumsuz etkiledi. ABD ve müttefikleri, bölgede askeri varlığını güçlendirirken, diplomatik çözüm arayışları da sürüyor. Ancak taraflar arasındaki derin anlaşmazlıklar, kısa vadede bir yatışma ihtimalini zayıflatıyor.
Petrol arz güvenliği açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor. Olası bir kapanma veya kesinti, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yaratabilir. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), stratejik petrol rezervlerini kullanıma hazır tuttuğunu açıkladı. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri ise üretim artışı konusunda temkinli davranıyor.
Piyasa Uzmanları Ne Diyor?
Wall Street analistleri, jeopolitik risklerin kısa vadede piyasalarda oynaklığı artıracağı görüşünde. Morgan Stanley stratejisti Michael Wilson, "Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyonla mücadelede sona yaklaşıldığına dair iyimserliği zayıflatıyor. Yatırımcılar, portföylerini savunma ve enerji hisselerine kaydırıyor" dedi. Goldman Sachs ise Brent petrolün varil fiyatının yıl sonuna kadar 100 doları test edebileceği uyarısında bulundu.
Öte yandan bazı uzmanlar, piyasadaki düşüşün aşırı tepki olabileceğini savunuyor. BNY Mellon yatırım stratejisti Alicia Levine, "Orta Doğu kaynaklı jeopolitik şoklar genellikle kısa süreli olur. Ancak bu kez arz yönlü riskler daha belirgin. Yine de panik satışı yapmak yerine, temel göstergelere odaklanmak gerekiyor" değerlendirmesini yaptı.
Küresel Piyasalara Yansımalar
ABD'deki düşüş, Asya ve Avrupa borsalarına da sirayet etti. Japonya'da Nikkei 225 endeksi %1,8 gerilerken, Almanya'da DAX %1,2 düştü. Londra Brent vadeli işlemleri yükselişini sürdürdü. Gelişmekte olan ülke borsaları ise sermaye çıkışı baskısıyla karşı karşıya. Türkiye'de BIST 100, günün ilk yarısında %2'ye yakın değer kaybetti; dolar/TL kuru 32,50 seviyesini aştı.
Uzmanlar, önümüzdeki günlerde açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verisi ve Fed toplantı tutanaklarının piyasa yönü üzerinde belirleyici olacağını belirtiyor. Ayrıca, Orta Doğu'dan gelecek haber akışı da oynaklığı artırabilir. Yatırımcıların, jeopolitik gelişmeleri yakından takip etmesi ve risk yönetimini ön planda tutması öneriliyor.
Sonuç olarak, Orta Doğu'daki savaş ve gerginlikler, küresel piyasaların en önemli gündem maddesi haline gelmiş durumda. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve faiz beklentilerini yeniden şekillendirirken, yatırımcılar güvenli limanlara yöneliyor. Önümüzdeki dönemde jeopolitik risklerin seyri, borsaların yönünü belirleyecek.
