Türkiye'de orman alanları hem yangınlarla hem de yasal düzenlemelerle daralıyor. Geçen yıl 81,4 bin hektar orman yangınlarda zarar görürken, 2/B ve Orman Yasası'nın Ek 16. maddesi gibi düzenlemelerle yaklaşık 14,6 bin hektar alan orman sınırları dışına çıkarıldı. Bu iki yönlü baskı, orman varlığını azaltarak ekosistemi ve kırsal yaşamı tehdit ediyor.
Yangınların Yıllık Bilançosu
Türkiye'de her yıl binlerce hektar orman yangınlarda yok oluyor. Geçen yıl 81,4 bin hektarlık alan alevlere teslim oldu. Uzmanlar, yangınların büyük bölümünün insan kaynaklı olduğunu, ihmal, kasıt ve iklim koşullarının etkisiyle yayıldığını belirtiyor. Yangın sezonu uzarken, müdahale kapasitesi ve erken uyarı sistemleri tartışılıyor. Ancak yangınla mücadele kadar, yangın sonrası doğal yenilenme ve ağaçlandırma çalışmaları da yetersiz kalıyor.
Yasal Düzenlemelerle Orman Sınırları Daralıyor
Ormanları yalnızca yangınlar değil, aynı zamanda yasal düzenlemeler de daraltıyor. 2/B olarak bilinen orman vasfını yitirmiş arazilerin satışı ve Orman Yasası'nın Ek 16. maddesi kapsamında yapılan tahsisler, toplamda 14,6 bin hektarlık alanın orman sınırları dışına çıkarılmasına yol açtı. Bu düzenlemeler, turizm, madencilik, enerji ve yapılaşma amaçlı kullanımlar için kapı aralıyor. Çevre örgütleri, bu uygulamaların orman bütünlüğünü bozduğunu ve ekosistem hizmetlerini azalttığını savunuyor.
Ormanların Ekosistem ve İklim İşlevi
Ormanlar, karbon yutakları olarak iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynar. Ayrıca su döngüsünü düzenler, toprak erozyonunu önler, biyoçeşitliliği barındırır. Orman alanlarının azalması, bu hizmetlerin kaybı anlamına gelir. Türkiye, iklim kriziyle mücadele kapsamında orman varlığını koruma ve artırma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak yangınlar ve yasal düzenlemeler, bu hedefle çelişiyor.
Toplumsal ve Siyasi Yankılar
Orman alanlarının kaybı, özellikle kırsalda yaşayanlar için geçim kaynağı ve yaşam alanı sorununu beraberinde getiriyor. Orman köylüleri, yangın sonrası ağaçlandırma ve destekleme çalışmalarının yetersizliğinden yakınıyor. Muhalefet partileri, hükümeti ormanları korumak yerine imara açmakla eleştiriyor. İktidar kanadı ise düzenlemelerin orman köylüsünün haklarını düzenlediğini ve yangınla mücadelede başarı sağlandığını savunuyor. Konu, her yaz yangın sezonunda yeniden gündeme geliyor.
Uzman Görüşleri ve Çözüm Önerileri
Orman mühendisleri ve çevre bilimcileri, yangın öncesi risk yönetimine ağırlık verilmesi gerektiğini vurguluyor. Yanıcı madde yönetimi, orman içi yolların bakımı, erken uyarı sistemleri ve halkın bilinçlendirilmesi öncelikli adımlar arasında. Yasal düzenlemelerde ise orman bütünlüğünü koruyacak, kamu yararını gözeten bir yaklaşım benimsenmesi çağrısı yapılıyor. Ayrıca yangın sonrası doğal yenilenmeyi destekleyecek politikalar ve yerel toplulukların karar süreçlerine katılımı öneriliyor.
Gelecek İçin Kritik Eşik
Türkiye'nin orman varlığı, hem doğal afetler hem de beşeri müdahalelerle baskı altında. Önümüzdeki yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle yangın riskinin artması bekleniyor. Bu nedenle ormanları korumaya yönelik etkili bir strateji, yalnızca yangın söndürme kapasitesini artırmakla kalmayıp, mevzuatı ekosistem bütünlüğünü gözetecek şekilde gözden geçirmeyi gerektiriyor. Aksi halde, yangınlar ve düzenlemelerle kaybedilen her hektar, ülkenin doğal mirasından kalıcı bir eksilme anlamına gelecek.
