Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik' Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile optik işletmeleri, reçeteye bağlı kontakt lensleri internet üzerinden satma imkanı elde etti. Bu değişiklik, sektörde uzun süredir beklenen bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yönetmeliğin getirdiği yenilikler
Yeni yönetmelik, özellikle optik sektörünün dijitalleşmesi açısından önemli bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Buna göre, optisyenlik belgesi sahibi gerçek kişiler ile optisyenlik müessesesi ruhsatına sahip tüzel kişiler, reçeteye bağlı kontakt lensleri mesul müdürleri aracılığıyla internetten satabilecek. Satış yapılabilmesi için, işletmenin fiziksel bir optik mağazası bulunması ve bu mağazanın yetkili sağlık müdürlüğüne kayıtlı olması gerekiyor. Ayrıca, internet satış sayfasında işletmenin adı, adresi, ruhsat numarası ve mesul müdürün bilgileri açıkça belirtilmek zorunda.
Güvenlik ve denetim önlemleri
Yönetmelik, tüketici sağlığını korumak amacıyla çeşitli güvenlik önlemleri de getiriyor. İnternetten satılan kontakt lensler, yalnızca geçerli bir doktor reçetesi ile temin edilebilecek. Reçetesiz satış yasak kapsamında olup, bu kuralı ihlal eden işletmelere idari para cezası uygulanacak. Ayrıca, satış sırasında müşterinin reçetesinin güncelliği kontrol edilecek ve ürün teslimatında reçete fotokopisi istenebilecek. Sağlık Bakanlığı, bu satışları denetlemek üzere özel bir ekip oluşturacağını duyurdu.
Sektör temsilcilerinden ilk tepkiler
Türkiye Optisyenler ve Gözlükçüler Birliği, düzenlemeyi memnuniyetle karşıladı. Birlik başkanı yaptığı açıklamada, 'Bu adım, sektörümüzün dijital dönüşümüne katkı sağlayacak. Ancak, internet satışlarının denetlenmesi ve reçete zorunluluğunun titizlikle uygulanması hayati önem taşıyor' dedi. Bazı optik işletmecileri ise, düzenlemenin küçük işletmeler için ek maliyetler doğurabileceği endişesini dile getirdi.
Yönetmeliğin kapsamı ve geçmişi
Yönetmelik, aslında 2016 yılında yürürlüğe giren Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği'nde yapılan bir değişiklik. Daha önce kontakt lenslerin internetten satışı yasaktı. Sağlık Bakanlığı, bu yasağın gerekçesini 'kontrolsüz satışların göz sağlığına zarar vermesi' olarak açıklamıştı. Ancak pandemi döneminde artan e-ticaret talebi ve sektörün ısrarlı talepleri üzerine bakanlık, 2023 yılında bir çalışma başlatmıştı.
Yeni düzenleme, yalnızca kontakt lensleri değil, aynı zamanda lens bakım solüsyonları gibi yardımcı ürünlerin satışını da kapsıyor. Bununla birlikte, reçetesiz satılan kozmetik amaçlı lensler (renkli lensler) bu düzenlemenin dışında tutuldu ve bu ürünler yalnızca fiziksel mağazalarda satılabilecek.
Uygulama takvimi
Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Ancak işletmelere altyapılarını hazırlamaları için 6 aylık bir geçiş süresi tanındı. Bu süre sonunda, internetten satış yapmak isteyen tüm optik işletmeleri, Sağlık Bakanlığı'na başvurarak online satış izni almak zorunda. İzin başvurularının e-Devlet üzerinden yapılması planlanıyor.
Bağımsız değerlendirme
Bu düzenleme, Türkiye'de optik sektörünün modernleşmesi ve e-ticaretin yaygınlaşması açısından olumlu bir adım. Ancak, reçete zorunluluğunun denetiminin etkin şekilde yapılmaması durumunda, tüketicilerin yanlış kullanıma bağlı göz sağlığı sorunları yaşama riski bulunuyor. Ayrıca, küçük işletmelerin dijital altyapı maliyetleri nedeniyle rekabet güçlüğü çekmesi de olası. Sağlık Bakanlığı, bu noktada dengeyi sağlayacak ve halk sağlığını önceleyecek bir denetim mekanizması kurmalı.
