Türkiye'nin bir dönem en büyük özel havayolu şirketlerinden biri olan Onur Air, 2021 yılında iflas etmesinin ardından geride servet değerinde uçaklar bıraktı. İstanbul Atatürk Havalimanı'nda park halinde bekleyen ve çürümeye terk edilen uçaklar, havacılık sektöründe büyük bir atıl kapasite sorununu gözler önüne seriyor. Her biri milyonlarca dolar değerinde olan bu uçaklar, bakımsızlık nedeniyle hem ekonomik hem de çevresel risk oluşturuyor.
Onur Air'in Çöküşü ve Uçakların Kaderi
1992 yılında kurulan Onur Air, uzun yıllar boyunca Türkiye'nin en büyük özel havayolu şirketleri arasında yer aldı. Özellikle iç hat uçuşlarında ve charter seferlerinde önemli bir pazar payına sahipti. Ancak 2020 yılında patlak veren COVID-19 pandemisi, şirketin zaten var olan mali sıkıntılarını derinleştirdi. Pandeminin getirdiği seyahat kısıtlamaları ve uçuşların durma noktasına gelmesi, Onur Air'in iflas sürecini hızlandırdı. Şirket, 2021 yılında iflas başvurusunda bulundu ve faaliyetlerini durdurdu.
İflasın ardından Onur Air'e ait uçaklar, alacaklıların ve leasing şirketlerinin talepleri doğrultusunda çeşitli havalimanlarında park edildi. İstanbul Atatürk Havalimanı da bu uçaklara ev sahipliği yapan önemli merkezlerden biri haline geldi. Havalimanının yolcu uçuşlarına kapatılmasının ardından, geniş apron alanları adeta bir uçak mezarlığına dönüştü.
Uçakların bir kısmı Airbus A320 ve A321 gibi dar gövdeli modellerden oluşuyor. Bu uçakların her biri, konfigürasyonuna ve yaşına bağlı olarak 20 ila 50 milyon dolar arasında değişen bir değere sahip. Ancak uzun süre bakımsız kalan ve uçuş yapamaz durumda olan uçakların değeri, her geçen gün eriyor. Havacılık uzmanları, park halindeki uçakların düzenli bakım gerektirdiğini, aksi takdirde korozyon ve teknik arızalar nedeniyle hurdaya çıkma riskiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor.
Ekonomik ve Çevresel Etkiler
Onur Air'in iflası, sadece şirketin çalışanlarını değil, aynı zamanda tedarikçilerini ve iş ortaklarını da olumsuz etkiledi. Uçakların Atatürk Havalimanı'nda çürümeye terk edilmesi, Türkiye'nin havacılık sektöründeki atıl varlıkların yönetimi konusundaki eksiklikleri gündeme getiriyor. Leasing şirketleri, uçakları yeniden pazarlamakta zorlanıyor; çünkü pandemi sonrası dönemde bile havayolu şirketleri yeni uçak alımında temkinli davranıyor.
Öte yandan, terk edilen uçaklar çevresel açıdan da risk oluşturuyor. Uçakların içindeki yakıt, hidrolik sıvılar ve diğer kimyasallar, uygun şekilde tahliye edilmediği takdirde toprak ve su kirliliğine yol açabiliyor. Atatürk Havalimanı çevresinde yaşayanlar, bu durumun bir an önce çözüme kavuşturulmasını talep ediyor.
Havacılık sektörü kaynaklarına göre, Onur Air'in uçaklarının bir kısmı icra yoluyla satışa çıkarıldı ancak alıcı bulmakta zorlanıldı. Uçakların satışından elde edilecek gelirin, şirketin borçlarını karşılamaya yetmeyeceği belirtiliyor. Bu durum, alacaklılar arasında da hukuki anlaşmazlıklara yol açıyor.
Türkiye'de havayolu şirketlerinin iflası sonrası uçakların akıbeti, genellikle belirsizlik içinde kalıyor. Sektör temsilcileri, bu tür durumlar için daha etkin bir varlık yönetimi mekanizması oluşturulması gerektiğini vurguluyor. Özellikle leasing ile alınan uçakların iadesi ve yeniden kiralanması süreçlerinde yaşanan sıkıntılar, sektörün genel bir sorunu olarak öne çıkıyor.
Geleceğe Dair Beklentiler
Onur Air'in uçaklarının bir kısmının önümüzdeki dönemde hurdaya ayrılması ve parçalarının satılması bekleniyor. Ancak bu süreç, hem maliyetli hem de zaman alıcı. Uçak söküm tesislerinin kapasitesi ve çevresel düzenlemeler, bu süreci daha da karmaşık hale getiriyor. Bazı uçakların ise yeni sahipler bulunarak yeniden uçuşa döndürülmesi ihtimali var, ancak bu durumda bile ciddi bir bakım ve modernizasyon yatırımı gerekecek.
Uzmanlar, Türkiye'nin havacılık sektöründe yaşanan bu tür iflasların, sektörün kırılganlığını gösterdiğini belirtiyor. Pandemi gibi küresel krizlerin yanı sıra, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar ve döviz kurlarındaki hareketlilik, havayolu şirketlerinin finansal yapısını doğrudan etkiliyor. Onur Air örneği, bu risklerin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, Onur Air'in İstanbul Atatürk Havalimanı'nda çürümeye terk edilen uçakları, sadece bir şirketin değil, aynı zamanda Türk havacılık sektörünün yaşadığı dönüşümün de sembolü haline geldi. Bu uçakların akıbeti, sektördeki atıl varlıkların nasıl yönetileceği konusunda önemli bir test olacak. Kamu ve özel sektör paydaşlarının işbirliğiyle, bu varlıkların ekonomiye kazandırılması veya en azından çevresel risklerin ortadan kaldırılması gerekiyor.
