Türkiye genelinde binlerce restoran, online yemek sipariş platformlarının yüksek komisyon oranları nedeniyle zor günler geçiriyor. Günlük hayatımızda sıkça tercih edilen bu platformlar, tüketicilere kolaylık sağlarken, esnafın kâr marjını ciddi şekilde düşürüyor. Özellikle küçük işletmeler, yüzde 30'lara varan komisyon oranları karşısında ayakta kalma mücadelesi veriyor. Esnaf, "Emeği biz veriyoruz, kârı onlar alıyor" diyerek tepkisini dile getiriyor.
Yüksek komisyonlar esnafı zorluyor
Online yemek sipariş platformları, restoranlardan her sipariş için yüzde 15 ila 35 arasında değişen komisyon alıyor. Bu oran, özellikle düşük kâr marjıyla çalışan küçük işletmeler için sürdürülemez hale geliyor. İstanbul'da bir kebapçı işleten Ahmet Yılmaz, "Günde 100 sipariş alsak, bunun 30'unun parası platforma gidiyor. Üstelik kurye ücretini de biz ödüyoruz. Kar edemez hale geldik" diyor. Benzer şikayetler Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyük şehirlerde de artıyor.
Esnafın çözüm arayışı
Bazı restoranlar, kendi online sipariş sistemlerini kurarak komisyondan kaçınmaya çalışıyor. Ancak bu sistemlerin kurulumu ve pazarlaması küçük işletmeler için ek maliyet anlamına geliyor. Esnaf odaları ve dernekler, konuyu Ticaret Bakanlığı'na taşıdı. Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Başkanı Bendevi Palandöken, "Online platformlar, rekabet kurallarını ihlal ediyor. Komisyon oranlarına bir üst sınır getirilmeli" açıklamasında bulundu.
Tüketici tarafında farkındalık
Uzmanlar, tüketicilerin doğrudan restoranlardan sipariş vermesinin esnafa daha fazla destek olacağını belirtiyor. "Tüketiciler, uygulama üzerinden sipariş vermek yerine telefonla arayarak sipariş verirse, hem komisyon ödenmez hem de esnaf daha fazla kazanır" diyen Ekonomist Dr. Mehmet Özdemir, bu durumun uzun vadede piyasa dengesini bozduğunu ifade ediyor. Online platformlar ise kendilerini, restoranlara müşteri erişimi sağladıkları ve lojistik hizmet sundukları için savunuyor.
Konuya dair bağımsız değerlendirme: Online yemek platformları, dijital çağın vazgeçilmezi haline gelmiş olsa da, esnafın ayakta kalabilmesi için adil bir düzenleme şart. Rekabet Kurumu'nun bu alanda inceleme başlatması ve komisyon oranlarının şeffaf hale getirilmesi, hem esnafın hem de tüketicinin yararına olacaktır. Aksi takdirde, yerel lezzetler ve küçük işletmeler büyük platformların hegemonyası altında kaybolup gidebilir.
