Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) verilerine göre, dünya okyanuslarının yüzey sıcaklığı yılın bu dönemi için kayıtlara geçen en yüksek seviyeye ulaştı. Ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı, 2024 yılının ilk aylarında 21,1 santigrat dereceyi aşarak daha önce 2016'da kırılan rekoru geride bıraktı. Bu artış, özellikle Atlantik Okyanusu'nda belirgin olurken, Akdeniz'de de tarihi yüksek değerler ölçüldü. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının yol açtığı küresel ısınmanın yanı sıra El Niño hava olayının da bu rekor sıcaklıklara katkıda bulunduğunu belirtiyor. Okyanuslar, atmosferdeki fazla ısının yüzde 90'ından fazlasını emerek iklim sisteminde kritik bir rol oynuyor. Ancak bu emilim kapasitesi sınırlı ve aşırı ısınma, deniz ekosistemleri için ciddi tehdit oluşturuyor.
Atlantik'te Alarm Zilleri Çalıyor
Copernicus verilerine göre, Kuzey Atlantik Okyanusu'ndaki ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı mayıs başında 23,7 santigrat dereceye ulaştı. Bu değer, 1982-2023 ortalamasının yaklaşık 1,6 santigrat derece üzerinde. Bölgedeki sıcaklık anomalisi özellikle İrlanda ve İngiltere açıklarında yoğunlaşırken, deniz canlıları için ideal koşulların bozulmasına yol açtı. Mercan ağarması, plankton popülasyonlarında değişim ve balık göç yollarında sapmalar gibi etkiler gözlemleniyor. Ayrıca, sıcak okyanus yüzeyi kasırgaları körükleyerek kıyı bölgeleri için risk oluşturuyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), 2024 Atlantik kasırga sezonunda normalden daha fazla ve şiddetli fırtına beklediğini duyurdu. Uzmanlar, bu durumun iklim değişikliğinin somut bir göstergesi olduğunu vurguluyor.
El Niño ve Küresel Isınma Bileşkesi
Dünya çapında okyanus sıcaklıklarındaki artışın ardında iki ana faktör bulunuyor. Bunlardan ilki, Pasifik Okyanusu'nda doğal olarak ortaya çıkan El Niño hava olayı. El Niño, okyanus yüzey sıcaklıklarını geçici olarak yükseltiyor. Ancak ikinci faktör olan insan kaynaklı sera gazı emisyonları, uzun vadeli ısınma trendinin temel sebebi. Son 50 yılda okyanusların üst katmanları her on yılda ortalama 0,5 santigrat derece ısındı. Bu durum deniz buzullarının erimesini hızlandırırken, deniz seviyesinin yükselmesine neden oluyor. Ayrıca okyanusların asitlenmesi, kabuklu deniz canlılarının yaşamını zorlaştırıyor. Bilim insanları, Paris İklim Anlaşması hedeflerine ulaşılsa bile okyanuslardaki ısınmanın önümüzdeki on yıllarda devam edeceğini öngörüyor.
Okyanus sıcaklıklarındaki bu rekor artış, iklim değişikliğinin yalnızca bir yönü. Deniz ekosistemlerinin çöküşü, balıkçılık faaliyetlerini ve kıyı topluluklarının geçim kaynaklarını tehdit ediyor. Aynı zamanda aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırarak can ve mal kaybına yol açıyor. Uzmanlar, sera gazı emisyonlarının derhal azaltılması ve okyanus koruma alanlarının genişletilmesi çağrısında bulunuyor. Gezegenin en büyük karbon yutaklarından biri olan okyanusların sağlığını korumak, iklim kriziyle mücadelede hayati önem taşıyor.
