Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) 'kesinlikle yasak' uyarılarına rağmen yeni eğitim-öğretim yılı kayıt döneminde velilerden alınan 'zorunlu bağış', temizlik malzemesi ve öğretmen seçimi tarifeleri gündemdeki yerini koruyor. Okullarda bütçe açığı velilerin sırtına yüklenirken, kayıt parasının fiilen ortadan kalkıp kalkmadığı tartışılıyor. Veliler, okul yönetimlerinin baskısıyla karşı karşıya olduklarını belirtirken, konunun siyasi boyutu da her geçen gün derinleşiyor.
Kayıt Parası Yasağı ve Gerçekler
MEB, her yıl olduğu gibi bu yıl da okullarda kayıt parası alınmasının yasak olduğunu duyurdu. Ancak sahada durum farklı. Veliler, çocuklarının kayıtlarını yaptırabilmek için okul aile birliklerine 'bağış' adı altında para yatırmak zorunda bırakıldıklarını ifade ediyor. Okul yönetimleri, doğrudan 'kayıt parası' talep etmek yerine, temizlik malzemesi, kırtasiye giderleri veya 'eğitime katkı payı' gibi kalemlerle bu talebi meşrulaştırıyor. Bazı okullarda ise öğretmen seçimi için ek ücret istenmesi dikkat çekiyor.
Veliler, bu taleplerin 'gönüllülük' esasına dayandığının söylendiğini ancak pratikte zorunluluk haline geldiğini belirtiyor. Bir veli, "Kayıt sırasında bize 'Bağış yapmazsanız kaydınız alınmaz' denildi. Ne yapacağımızı şaşırdık" diyerek durumu özetliyor. Okul idarecileri ise artan maliyetler ve azalan bütçe nedeniyle bu yola başvurduklarını savunuyor.
Bütçe Açığı Velinin Sırtında
Okulların bütçe açığı, son yıllarda artan enflasyon ve maliyetlerle birlikte daha da derinleşti. Devlet okullarına ayrılan ödeneklerin yetersiz kalması, okul yönetimlerini velilerden kaynak yaratmaya itiyor. Temizlik malzemeleri, elektrik-su faturaları, küçük onarımlar gibi giderler için okul aile birlikleri aracılığıyla toplanan bağışlar, fiilen kayıt parası işlevi görüyor. Eğitim sendikaları, bu durumun eğitimde fırsat eşitliğini zedelediğini vurguluyor. Özellikle dar gelirli aileler, çocuklarını istedikleri okula kaydettirebilmek için yüklü miktarlarda ödeme yapmak zorunda kalıyor.
MEB'in denetim mekanizmaları ise yetersiz kalıyor. Şikayetler üzerine yapılan incelemelerde, okulların 'gönüllü bağış' adı altında topladığı paraların yasal boşluktan faydalandığı görülüyor. Veliler, şikayet etmeleri durumunda çocuklarının mağdur olacağı endişesiyle sessiz kalıyor.
Siyasi Boyut ve Tartışmalar
Kayıt parası meselesi, siyasetin de gündeminde. Muhalefet partileri, iktidarın eğitim politikalarını eleştirerek, okulların parasız ve eşit olması gerektiğini savunuyor. Hükümet yetkilileri ise yasakların sürdüğünü ve denetimlerin artırıldığını belirtiyor. Ancak sahadaki uygulamalar, bu açıklamalarla örtüşmüyor. Eğitim uzmanları, sorunun köklü bir çözüme kavuşması için okullara yeterli bütçe sağlanması gerektiğini ifade ediyor. Aksi halde kayıt parası, şekil değiştirerek varlığını sürdürecek.
Önümüzdeki günlerde velilerin artan tepkileri ve sendikaların çağrılarıyla konunun Meclis gündemine taşınması bekleniyor. Eğitimde fırsat eşitliği için atılacak adımlar, toplumun geniş kesimleri tarafından yakından takip ediliyor.
