Norveç hükümeti, ülkede okuma ve yazma becerilerinde yaşanan ciddi düşüşün ardından ilkokullarda dijital cihaz kullanımını yasaklama kararı aldı. Dijital eğitimin öncülerinden olan Norveç, 2023 yılında yapılan PIRLS ve PISA sınavlarında okuma becerilerinde belirgin bir gerileme tespit edince radikal bir adım attı. Eğitim Bakanlığı, 2024-2025 eğitim yılından itibaren 1-4. sınıflarda akıllı tahta, tablet ve bilgisayar kullanımını kaldırarak geleneksel kitap ve defter yöntemine dönüleceğini duyurdu.
Yasak kararının gerekçesi
Norveç Eğitim Bakanı Kari Nessa Nordtun, yaptığı açıklamada, “Dijital araçların erken yaşta yoğun kullanımının öğrencilerin temel okuma ve yazma becerilerini olumsuz etkilediğini gördük. Çocukların ekran başında geçirdiği süre arttıkça, dikkat süreleri kısalmakta ve dil gelişimleri geri kalmaktadır” ifadelerini kullandı. Karar, eğitim sendikaları ve bazı veliler tarafından desteklenirken, teknoloji şirketleri ve dijital eğitim savunucuları tarafından eleştirildi.
Ülkede yapılan araştırmalar, 2019-2023 yılları arasında 10 yaşındaki öğrencilerin okuma testlerindeki başarısının yüzde 8 oranında düştüğünü ortaya koydu. Özellikle el yazısı becerilerinde de benzer bir gerileme yaşandığı belirtildi. Norveç, 2000'li yılların başında dijital eğitime en hızlı geçen ülkelerden biriydi ve 2010'lu yıllarda tüm öğrencilere tablet dağıtmıştı.
Uygulama detayları
Yasak, yalnızca ilkokul birinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar olan öğrencileri kapsıyor. Beşinci sınıftan itibaren öğretmenlerin belirli derslerde dijital araç kullanımına izin verilebilecek. Yasak kapsamında, destek eğitimi gerektiren özel durumlar muaf tutulacak. Norveç’te 2020 yılında başlatılan dijital eğitim programı kapsamında 1,5 milyar Norveç kronu (yaklaşık 140 milyon dolar) harcanmıştı. Şimdi bu yatırımın bir kısmı geleneksel eğitim materyallerine yönlendirilecek.
Karar, İsveç ve Danimarka gibi benzer sorunlar yaşayan komşu ülkelerde de tartışma yarattı. İsveç Ulusal Eğitim Ajansı, 2024 yılı başında okuma yazma oranlarındaki düşüşe karşı benzer önlemler almayı değerlendirdiklerini açıklamıştı. Finlandiya ise dijital araçları tamamen yasaklamak yerine, kullanım süresini sınırlayan bir model üzerinde çalışıyor.
Tepkiler ve eleştiriler
Norveç Teknoloji Derneği, yasağın “çağ dışı” olduğunu savunurken, bazı eğitim uzmanları ise kararı destekliyor. Oslo Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nden Profesör Lars Erik Utdann, “Dijital araçların yasaklanması değil, doğru kullanımının öğretilmesi gerekiyor” dedi. Ancak Eğitim Bakanlığı, yasağın kesin olduğunu ve en az üç yıl süreceğini belirtti. Bu süreçte periyodik değerlendirmeler yapılacak.
Öte yandan, velilerin bir kısmı çocuklarının teknolojiden tamamen kopmasından endişe ederken, diğer bir kesim ise kararı memnuniyetle karşıladı. Oslo’da iki çocuk annesi Ingrid Solberg, “Çocuklarımın evde sürekli tabletle oynamasından şikayetçiydim. Okulda da aynı şey olmasın istiyorum. Kitaplarla haşır neşir olmaları daha iyi” dedi.
Norveç’in bu kararı, küresel ölçekte eğitimde dijitalleşme adımlarının sorgulanmasına neden oldu. OECD ve UNESCO, dijital araçların eğitimdeki etkilerine dair kapsamlı bir araştırma başlatmayı planlıyor. Uzmanlar, Norveç’in bu deneyiminin diğer ülkeler için de örnek teşkil edebileceğini belirtiyor.
