Tokat'ın Niksar ilçesinde coğrafi işaret tescilli cevizde hasat dönemi başladı. Yörede "beyaz altın" olarak adlandırılan ve kabuğunun içindeki beyaz iç yapısıyla diğer ceviz çeşitlerinden ayrılan Niksar cevizi, güneşte kurutulma işleminin ardından satışa sunulacak. Geçen yıl ilkbahar donları nedeniyle büyük ürün kaybı yaşayan üreticiler, bu sezon ağaçlardaki dolgunluk ve rekolte artışından memnun.
Coğrafi İşaret Tescilli Cevizde Rekolte Sezonu Açıldı
Niksar ilçesi ve çevresindeki köylerde ceviz hasadı, Eylül ayının son haftasında başladı. Üreticiler sabahın erken saatlerinde bahçelere girerek ağaçlardan düşen cevizleri topluyor. Toplanan cevizler, yeşil dış kabuğundan ayrıldıktan sonra güneşte kurumaya bırakılıyor. Kurutma işlemi, ürünün uzun süre bozulmadan saklanabilmesi ve iç kalitesinin korunması açısından kritik önem taşıyor. Yörede geleneksel yöntemlerle yapılan bu işlem, cevizin karakteristik beyaz rengini ve ince kabuk yapısını koruyor.
Niksar cevizi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tesciline sahip. Bu tescil, ürünün belirli bir coğrafi bölgede, belirli yöntemlerle üretilmesi ve kalite özelliklerinin o yöreye özgü olması nedeniyle veriliyor. İlçenin iklim yapısı, toprak özellikleri ve yetiştiricilik geleneği, cevizin iç renginin açık, kabuğunun ince ve iç oranının yüksek olmasını sağlıyor.
Geçen Yılın Don Kaybı Bu Yıl Yerini Umuda Bıraktı
Geçtiğimiz yıl ilkbaharda yaşanan ani don olayları, Niksar ve çevresindeki ceviz bahçelerinde ciddi çiçek ve meyve kaybına yol açmıştı. Üreticiler, o dönemde ağaçların büyük bölümünde ürün alamadıklarını ve ekonomik olarak zor bir sezon geçirdiklerini belirtiyor. Bu yıl ise hava koşullarının daha elverişli gitmesi, özellikle çiçeklenme döneminde don olayının yaşanmaması, rekoltede belirgin bir artış beklentisi oluşturdu. Bahçelerde yapılan gözlemlerde ağaçların meyve yükünün geçen yıla göre fazla olduğu görülüyor.
Niksar Ziraat Odası yetkilileri, ceviz üretiminin ilçe ekonomisinde önemli bir yer tuttuğunu, hasat döneminde bölgede geçici iş gücü hareketliliği yaşandığını ifade ediyor. Ceviz toplama, kabuk soyma ve kurutma aşamalarında çok sayıda kişinin istihdam edildiği, bunun da esnaf ve yerel ticarete katkı sağladığı belirtiliyor.
Kurutma ve Pazarlama Süreci
Hasat edilen cevizler, önce yeşil kabuğundan temizleniyor. Ardından geniş alanlara serilerek güneş altında kurumaya bırakılıyor. Kurutma süresi hava sıcaklığına bağlı olarak birkaç gün ile bir hafta arasında değişiyor. Yeterince kuruyan cevizler, çuvallara doldurularak depolara veya doğrudan alıcılara sevk ediliyor. İlçede ceviz, hem iç ceviz hem de kabuklu olarak satılıyor. Özellikle beyaz iç rengi nedeniyle gıda sanayisinde, pastacılıkta ve çerez sektöründe tercih ediliyor.
Üreticiler, hasat sonrası fiyatların belirlenmesinde arz-talep dengesinin yanı sıra girdi maliyetlerinin de etkili olduğunu söylüyor. Gübre, ilaç, işçilik ve nakliye giderlerindeki artış, ceviz üreticisinin maliyetini yükseltiyor. Buna karşın coğrafi işaretli ürün olmanın, pazarlamada avantaj sağladığı ve alıcı bulma konusunda sıkıntı yaşanmadığı ifade ediliyor.
Niksar Cevizinin Bölge Ekonomisindeki Yeri
Niksar, Tokat'ın ceviz üretiminde öne çıkan ilçelerinden biri. İlçede hem kapama ceviz bahçeleri hem de tarla kenarlarında, bahçe sınırlarında yetiştirilen ceviz ağaçları bulunuyor. Yöre halkı için ceviz, yalnızca bir tarımsal ürün değil; aynı zamanda kuşaklar boyu aktarılan bir üretim geleneği. Coğrafi işaret tescili, bu geleneğin korunması ve ürünün ulusal pazarda daha görünür hale gelmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan iklim değişikliğinin etkileri, ceviz üreticilerinin karşı karşıya olduğu en büyük risklerden biri. İlkbahar donları, kuraklık ve düzensiz yağışlar, verimi doğrudan etkiliyor. Geçen yıl yaşanan don kaybı, bu riskin somut bir örneği olarak hafızalarda. Üreticiler, bu tür olumsuzluklara karşı sulama imkanlarının artırılması, don uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması ve destekleme modellerinin iyileştirilmesi gerektiğini dile getiriyor.
Bu yılki hasadın bereketli geçmesi, hem üreticinin yüzünü güldürmesi hem de ilçe ekonomisine canlılık katması bekleniyor. Güneşte kurutulan cevizlerin kısa süre içinde satışa hazır hale gelmesiyle birlikte, Niksar cevizinin ulusal ve uluslararası pazardaki yolculuğu yeniden başlayacak. Coğrafi işaretli bir ürünün sürdürülebilir üretimi, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de tarımsal mirasını koruma açısından kritik bir sorumluluk olarak öne çıkıyor.
