New York borsası, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin sona erdiğini duyurmasının ardından artan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle haftanın ilk işlem gününe düşüşle başladı. Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0.8, S&P 500 endeksi yüzde 0.9 ve Nasdaq bileşik endeksi yüzde 1.1 değer kaybetti. Yatırımcılar, Orta Doğu'da tırmanan tansiyonun küresel ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerini fiyatlarken, petrol fiyatlarındaki yükseliş de endişeleri artırdı.
Trump'ın açıklamaları piyasaları sarstı
ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile geçici ateşkesin sona erdiğini ve ülkesinin misilleme hakkını saklı tuttuğunu belirtti. Bu sözler, daha önce diplomatik yollarla çözüleceği umulan krizin tekrar sıcak çatışmaya dönüşebileceği endişesini beraberinde getirdi. Ocak ayında Tahran ve Washington arasında varılan kırılgan ateşkes, son haftalarda artan sınır ihlalleri ve karşılıklı suçlamalarla zaten zor durumdaydı. Trump'ın bu hamlesi, piyasalarda ani bir riskten kaçış dalgası yaratırken, güvenli liman varlıkları olan altın ve devlet tahvillerine talep arttı. Ons başına altın 2 bin doların üzerine çıkarken, ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4.2'nin altına geriledi.
Petrol fiyatları yükseldi, enerji hisseleri karışık seyrediyor
Jeopolitik gerginliğin odağındaki bölgeden gelen haberler, ham petrol fiyatlarında yüzde 2'yi aşan bir yükselişi tetikledi. Brent petrol varil başına 85 dolar seviyesini test ederken, Batı Teksas türü (WTI) petrol 81 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki bu artış, enerji hisselerini karışık etkiledi; Exxon Mobil ve Chevron gibi büyük şirketlerin hisseleri yükselirken, ulaştırma ve havayolu şirketlerinin hisseleri artan maliyet endişesiyle değer kaybetti. Analistler, piyasaların bir süre daha haber akışına duyarlı kalacağını, ancak diplomatik gelişmelerin yönü belirleyeceğini vurguluyor.
Yatırımcılar ne yapmalı?
Uzmanlar, artan belirsizlik ortamında yatırımcılara temkinli olmalarını ve portföylerini çeşitlendirmelerini öneriyor. Jeopolitik risklerin geçici olduğunu düşünenler, düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirebilir. Ancak çatışmanın tırmanması halinde, küresel tedarik zincirlerinde aksaklıklar ve enerji maliyetlerindeki kalıcı artış, ekonomik toparlanmayı sekteye uğratabilir. New York borsasında bugün açıklanacak olan tüketici güven endeksi ve konut verileri de yakından takip edilecek.
Öte yandan, Orta Doğu'daki gerginlikler sadece ABD borsalarını değil, Asya ve Avrupa piyasalarını da olumsuz etkiliyor. Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1.5, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1.2 düşüşle işlem görüyor. Bu durum, jeopolitik risklerin küresel bir etki yarattığını ve yatırımcıların portföylerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
İran cephesinden temkinli açıklamalar
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Trump'ın açıklamalarına karşılık olarak, ülkelerinin diyaloğa açık olduğunu ancak ulusal çıkarlarına yönelik her türlü tehdide karşı koymakta kararlı olduklarını belirtti. Tahran yönetimi, ateşkesin devamı için uluslararası arabulucuların devreye girmesi gerektiğini savunuyor. Bu açıklamalar, piyasaların bir nebze olsun rahatlamasına yardımcı olurken, tansiyonun tamamen düştüğü söylenemez.
Bağımsız analistler, Orta Doğu'daki gelişmelerin küresel petrol akışını ve enerji fiyatlarını doğrudan etkilediğini, bu nedenle sadece hisse senedi piyasalarının değil, emtia ve döviz piyasalarının da hareketlendiğini belirtiyor. Dolar endeksi (DXY) 103,5 seviyesinde yatay seyrederken, gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı. Bu durum, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin dış ticaret dengeleri ve enflasyonu üzerinde ek riskler oluşturuyor.
Yatırımcılar önümüzdeki günlerde ABD ile İran arasındaki gerilimin seyrine ve olası diplomatik girişimlere odaklanacak. Piyasalar, Trump'ın söylemlerinden ziyade somut adımlarını fiyatlamaya hazırlanıyor. Eğer taraflar yeniden müzakere masasına oturursa, hisse senetleri toparlanma potansiyeli taşıyor. Ancak herhangi bir askeri müdahale durumunda kayıpların derinleşmesi beklenebilir.
