ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Ankara’daki 36. NATO Zirvesi’nin ardından İsrail’e giderek Başbakan Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yisrael Katz ile bir araya gelmeyi planlıyordu. Ancak son dakikada gelen bir kararla Hegseth, İsrail’deki kritik görüşmeyi iptal etti. İptal kararı, Netanyahu yönetiminde şaşkınlığa neden olurken, uluslararası kamuoyunda ABD’nin Orta Doğu politikasında önemli bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
Toplantının iptal sebebi ne?
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre Hegseth’in iptal kararı, Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışı ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik Trump yönetiminin attığı adımlarla doğrudan bağlantılı. ABD, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle CAATSA yaptırımları uyguluyor ve F-35 programından çıkarmıştı. Ancak son dönemde Ankara-Washington hattında normalleşme sinyalleri artarken, Hegseth’in İsrail’de yapacağı görüşmede Türkiye’ye yönelik bu yaptırımların kaldırılması ve F-35 satışının masaya yatırılması bekleniyordu. İsrail ise bu gelişmeye sert tepki gösterdi. Netanyahu yönetimi, Türkiye’nin savunma kapasitesinin artmasının bölgesel dengeleri bozacağı görüşünde.
İsrail’in endişeleri ve ABD’nin stratejik hamlesi
İsrail, uzun yıllardır bölgedeki askeri üstünlüğünü korumak için ABD’nin en yakın müttefiki konumunda. Türkiye’nin F-35 alması durumunda, İsrail’in hava sahasındaki avantajının azalacağından endişe ediliyor. Hegseth’in iptal kararı, aslında ABD’nin İsrail’in hassasiyetlerini dikkate aldığı ancak Türkiye ile ilişkileri de tamamen gözden çıkarmadığı şeklinde yorumlanıyor. Öte yandan, Trump yönetiminin bu konuda net bir tutum sergilemediği, hem İsrail’i hem de Türkiye’yi dengelemeye çalıştığı görülüyor. Uzmanlar, toplantının iptaliyle ABD’nin aslında İsrail’e “Türkiye ile ilişkilerimizi sizin istediğiniz gibi yönetemeyiz” mesajı verdiğini düşünüyor.
Netanyahu’nun tepkisi ve son durum
İptal kararı sonrası Netanyahu’nun çok sinirlendiği ve ABD’nin bu hamlesini “kabul edilemez” olarak nitelendirdiği iddia ediliyor. İsrail Savunma Bakanı Katz da resmi bir açıklama yaparak, “ABD’nin müttefiki İsrail’i bu şekilde zor durumda bırakması, uzun vadeli ilişkilerimize zarar verir” ifadelerini kullandı. Öte yandan, Hegseth’in iptal kararının ardından Türkiye’ye yönelik yaptırımların kaldırılması sürecinde bir hızlanma olabileceği belirtiliyor. Ankara, F-35 programına geri dönmek ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için yoğun diplomatik temas yürütüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Bölgesel denkleme etkisi
Bu gelişme, Orta Doğu’daki ittifakları yeniden şekillendirecek bir potansiyele sahip. Türkiye’nin NATO müttefiki olarak güçlenmesi, İran ve Rusya karşısında Batı’nın elini güçlendirebilir. Ancak İsrail’in tepkisi, ABD’nin iki müttefiki arasında seçim yapmak zorunda kalabileceğini gösteriyor. Uzmanlara göre, Hegseth’in iptali kısa vadede bir kriz gibi görünse de, uzun vadede ABD’nin Türkiye’yi tamamen kaybetmek istemediğinin bir işareti. Önümüzdeki günlerde iki ülke arasında yeni bir diyalog kanalının açılması bekleniyor.
Tüm bu gelişmeler ışığında, ABD’nin bölgesel politikasındaki bu ani değişiklik, uluslararası ilişkilerde dengelerin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. Hegseth’in iptal kararı, sadece bir görüşmenin ötesinde, ABD’nin Orta Doğu’daki önceliklerini sorgulatan bir adım olarak tarihe geçti.
