İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışına yönelik olası bir kararına sert tepki gösterdi. CNN International'a konuşan Netanyahu, "Trump F-35'leri satmamalı. Ben olsam satmazdım" ifadelerini kullandı. Netanyahu'nun bu açıklaması, Trump'ın geçtiğimiz günlerde CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceği ve Türkiye'yi F-35 programına yeniden dahil edebileceği yönündeki sinyalleri sonrası geldi. İsrail, bölgede hava üstünlüğünü korumak adına Türkiye'nin F-35 sahibi olmasını tehdit olarak görüyor.
Netanyahu'dan sert uyarı: Bölgesel denge bozulur
İsrail Başbakanı, mülakatta Türkiye'nin F-35'e sahip olmasının bölgesel güç dengesini bozacağını savundu. "Türkiye'nin bu uçaklara sahip olması, Doğu Akdeniz'deki dengeleri altüst eder. Ayrıca Türkiye'nin Rusya ile yakınlaşması, S-400 hava savunma sistemlerini konuşlandırması, bu uçakların güvenliğini de riske atar" dedi. Netanyahu, ABD Kongresi'ne de çağrıda bulunarak, satışın onaylanmaması için girişimlerde bulunulmasını istedi. İsrail, uzun süredir ABD'nin Türkiye'ye yönelik silah satışlarını engellemek için lobi faaliyeti yürütüyor.
Trump döneminde CAATSA esnemesi mi?
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını değerlendirdiğini ima etmişti. Beyaz Saray kaynakları, Trump'ın Türkiye ile savunma ilişkilerini yeniden canlandırmak istediğini ancak Kongre'nin bu konuda isteksiz olduğunu belirtiyor. CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2020 yılında uygulanmaya başlamıştı. Yaptırımlar kapsamında Türkiye, F-35 programından çıkarılmış ve savunma sanayiine yönelik kısıtlamalar getirilmişti. Trump'ın bu yaptırımları hafifletmesi halinde, Türkiye'nin F-35 alımı gündeme gelebilir.
İsrail-Türkiye gerilimi tırmanıyor
Netanyahu'nun bu açıklaması, iki ülke arasında son dönemde artan gerilimin bir yansıması. İsrail, Türkiye'nin Filistin politikalarını sert bir dille eleştirirken, Türkiye de İsrail'in Gazze'ye yönelik operasyonlarını kınıyor. Ayrıca İsrail, Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin enerji arama faaliyetlerine karşı Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile ittifak kurmuş durumda. F-35 satışı, bu gerilime yeni bir boyut kazandırabilir.
Türkiye'nin F-35 stratejisi
Türkiye, F-35 programına başlangıçta ortak üye olarak katılmış ve 100 adet F-35A siparişi vermişti. Ancak S-400 krizi nedeniyle programdan çıkarılan Türkiye, bu konuda ABD'ye karşı yasal yollara başvurmuştu. Trump'ın yaptırımları kaldırması halinde, Türkiye'nin F-35 alımı için yeniden başvurması bekleniyor. Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri, daha önce F-35'e alternatif olarak yerli savaş uçağı KAAN projesini hızlandırdıklarını açıklamıştı. Ancak F-35'in sağladığı teknoloji ve operasyonel avantajlar, Türkiye'nin bu uçağı halen istemesine neden oluyor.
Değerlendirme
Netanyahu'nun bu çıkışı, ABD-İsrail-Türkiye üçgeninde savunma politikalarının ne denli karmaşık olduğunu gösteriyor. İsrail, bölgedeki askeri üstünlüğünü korumak için her türlü diplomatik girişimi kullanırken, Trump ise Türkiye ile ilişkileri normalleştirme niyetinde. Ancak ABD Kongresi'ndeki Türkiye karşıtı havayı ve İsrail lobisinin etkisini dikkate alırsak, F-35 satışının gerçekleşmesi kolay görünmüyor. Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımsız projeleri de bu denklemi değiştirebilir.
