ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile varılan mutabakatı, İsrail yönetimini büyük bir hayal kırıklığına uğrattı. İsrail basını, Tel Aviv'in anlaşmaya tepkisini ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun siyasi geleceğine dair endişeleri manşetlere taşıdı. Haaretz gazetesi, Netanyahu'nun işinin bittiğini öne süren bir analiz yayımladı.
İsrail basını: Netanyahu'nun işi bitti
Haaretz'de yayımlanan analizde, İran ile varılan mutabakatın Netanyahu'nun Ortadoğu politikasında büyük bir çöküş anlamına geldiği belirtiliyor. Netanyahu'nun yıllardır ABD'yi İran'a karşı sert önlemler almaya ikna etmeye çalıştığı ancak Trump'ın bu hamlesiyle tam tersi bir sonuçla karşılaştığı ifade ediliyor. Analizde, Netanyahu'nun siyasi kariyerinin sonuna gelindiği, hatta istifa etmesi gerektiği yönünde çağrılar yapılıyor.
Tel Aviv'de hayal kırıklığı
İsrail yönetimi, ABD'nin İran'ın nükleer programına ilişkin endişelerini dikkate almadığı görüşünde. Yetkililer, varılan mutabakatın İran'a yeni bir ekonomik nefes aldıracağını ve bölgedeki tehditleri artıracağını düşünüyor. İsrail Dışişleri Bakanı, anlaşmayı 'tarihi bir hata' olarak nitelendirirken, güvenlik kaynakları ise İran'ın bu anlaşmayla daha da güçleneceğini iddia ediyor.
Öte yandan, İsrail'deki koalisyon hükümetinin içinde de Netanyahu'ya yönelik eleştiriler yükseliyor. Muhalefet partileri, Başbakanı ABD ile ilişkileri yönetememekle suçlarken, erken seçim çağrıları yeniden gündeme geldi. Siyasi analistler, Netanyahu'nun bu krizi atlatmakta zorlanacağını ve siyasi ömrünün kısaldığını belirtiyor.
ABD-İran mutabakatının detayları
Trump yönetimi ile İran arasında varılan mutabakat, nükleer programın sınırlandırılması ve yaptırımların hafifletilmesini içeriyor. Anlaşma, İran'a yaklaşık 10 milyar dolarlık petrol geliri sağlayacak. Ancak İsrail, bu gelirin bölgedeki terörist faaliyetlere aktarılacağı endişesini taşıyor. ABD ise anlaşmanın İran'ı nükleer silah üretmekten alıkoyacağını savunuyor.
Anlaşma, İsrail'in yanı sıra Suudi Arabistan gibi bölgesel rakipleri tarafından da endişeyle karşılandı. Bölge ülkeleri, ABD'nin İran'a yönelik yumuşama politikasının Körfez ülkelerinin güvenliğini tehdit ettiğini düşünüyor.
Netanyahu, anlaşmaya karşı uluslararası kamuoyunu harekete geçirmeye çalışsa da şu ana kadar beklediği desteği bulamadı. Avrupalı liderler, anlaşmayı desteklerken, Arap dünyası temkinli bir yaklaşım sergiliyor.
Değerlendirme: Netanyahu'nun siyasi mirası
Netanyahu, uzun yıllardır İsrail'in en güçlü liderlerinden biri olarak görülüyordu. Ancak İran meselesindeki bu başarısızlık, onun siyasi mirasını zedeleyebilir. İsrail halkı, Netanyahu'nun ABD ile olan özel ilişkisini bir koz olarak kullandığına şahit oldu. Ancak Trump'ın bu hamlesi, Netanyahu'nun Washington üzerindeki etkisinin sınırlarını gösterdi. Ortadoğu'da İran'ın yükselişi, İsrail'in güvenlik doktrinini yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Netanyahu'nun bu krizi aşıp aşamayacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
