Dünya, İran ile ABD arasında sağlanan nükleer anlaşmayla rahat bir nefes alırken, anlaşmadan en rahatsız olan ülke konumundaki İsrail'de panik havası sürüyor. Tel Aviv yönetimi, anlaşmanın bölgedeki güç dengelerini değiştireceği ve İran'ı daha da güçlendireceği endişesiyle alarm durumuna geçti. BBC'nin haberine göre, savaşın sona ermesi İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için adeta bir kâbusa dönüştü.
Netanyahu'nun endişeleri: Anlaşma mı, tehdit mi?
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yıllardır İran'ın nükleer programına karşı sert bir tutum sergiliyor ve uluslararası toplumu Tahran'a karşı daha katı önlemler almaya çağırıyordu. Ancak ABD ile İran arasında varılan ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlayan anlaşma, Netanyahu'nun tüm uyarılarına rağmen imzalandı. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, İran'a uygulanan ekonomik yaptırımların bir kısmı kalkacak ve Tahran yönetiminin eli rahatlayacak. Netanyahu, bu durumun İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla İsrail'e yönelik tehditlerini artıracağını savunuyor.
Bölgesel etkiler: İsrail yalnızlaşıyor mu?
Anlaşma, Orta Doğu'da yeni bir dönemin kapısını aralarken, İsrail'in bölgesel politikaları da sorgulanmaya başlandı. Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkeleri, anlaşmayı olumlu karşılarken, İsrail'in yalnız kaldığı yorumları yapılıyor. Özellikle İran'ın nükleer programı konusunda uluslararası toplumla ters düşen Netanyahu yönetimi, anlaşmaya karşı çıkarak ABD ile ilişkilerini de germiş durumda. İsrail basınında yer alan yorumlara göre, Netanyahu'nun bu tavrı ülkeyi diplomatik açıdan zor durumda bırakıyor.
İç politikada yankılar: Muhalefet hükümeti eleştiriyor
İsrail'deki siyasi kriz de anlaşmayla birlikte derinleşiyor. Muhalefet partileri, Netanyahu hükümetinin İran konusunda başarısız olduğunu ve ülkeyi gereksiz bir gerilime sürüklediğini savunuyor. Eski Savunma Bakanı ve muhalefetteki Mavi Beyaz İttifakı lideri Benny Gantz, hükümetin anlaşmaya karşı çıkarken somut bir alternatif sunamadığını belirtti. Öte yandan, İsrail kamuoyunda da anlaşmaya yönelik farklı görüşler bulunuyor. Bazı kesimler anlaşmanın İran'ı denetim altına alacağını ve savaş riskini azaltacağını düşünürken, diğerleri Netanyahu'nun endişelerine hak veriyor.
Uluslararası tepkiler: ABD'den destek, Avrupa'dan temkinli iyimserlik
ABD Başkanı Joe Biden, anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmesini engellediğini ve diplomasinin kazandığını söyledi. Avrupa Birliği ise anlaşmayı memnuniyetle karşıladı, ancak uygulamanın yakından izleneceğini belirtti. Rusya ve Çin de anlaşmayı desteklerken, İsrail'in müttefiki olan bazı Avrupa ülkeleri anlaşmaya temkinli yaklaşıyor. Fransa Dışişleri Bakanı, anlaşmanın İran'ın bölgesel faaliyetlerini de kapsaması gerektiğini vurguladı. Bu durum, Netanyahu'nun anlaşmayı engelleme çabalarının uluslararası alanda karşılık bulmadığını gösteriyor.
İran-ABD nükleer anlaşması, sadece İsrail için değil, tüm Orta Doğu için bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Anlaşmanın uygulanmasıyla birlikte bölgedeki güç dengelerinin nasıl şekilleneceği merak edilirken, Netanyahu hükümetinin bu yeni duruma nasıl uyum sağlayacağı da belirsizliğini koruyor. İsrail'in elinde, anlaşmayı sabote etmek için ne askeri ne de diplomatik seçenekler kalmış görünüyor. Bu noktada Netanyahu'nun, bölgesel müttefiklerle ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi ve uzun vadeli bir strateji belirlemesi kaçınılmaz görünüyor. Aksi takdirde, İsrail'in bölgedeki konumu giderek zayıflayabilir.
