İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışı konusundaki eleştirileri, Başkan Donald Trump’ın tepkisini çekti. Axios haber sitesinin üst düzey kaynaklara dayandırdığı bilgiye göre Netanyahu, Trump ile görüşmek için iki haftadan uzun süredir girişimlerde bulunmasına rağmen Beyaz Saray’dan randevu alamadı. Hükümet uçağını hazırlatıp Washington’a öncü bir ekip gönderen Netanyahu’nun bu çabaları sonuçsuz kalırken, Trump’ın Netanyahu’nun F-35 açıklamalarına sinirlendiği belirtiliyor.
Netanyahu’nun F-35 çıkışı ve Trump’ın öfkesi
Netanyahu, geçen hafta yaptığı bir açıklamada, ABD’nin Türkiye’ye F-35 satışının İsrail’in bölgesel güvenliğini tehdit ettiğini savunmuştu. İsrail Başbakanı, “Türkiye gibi bir ülkeye F-35 verilmesi, İsrail’in hava üstünlüğünü tehlikeye atar” ifadelerini kullanmıştı. Bu sözler, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir gerilime yol açtı.
Axios’a konuşan kaynaklar, Trump’ın Netanyahu’nun bu çıkışından rahatsız olduğunu ve “İsrail’in ABD’nin satış kararlarına karışmaması gerektiğini” düşündüğünü aktardı. Beyaz Saray’daki yetkililer, Netanyahu’nun talebine şu ana kadar olumlu yanıt vermedi. Netanyahu’nun ofisi ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Trump-Netanyahu arasındaki soğuk rüzgarlar
Bu olay, Trump ve Netanyahu arasında son dönemde artan gerginliğin bir yansıması olarak görülüyor. İkili, geçmişte yakın ilişkiler kurmuş olsa da, özellikle İran nükleer anlaşması ve Filistin politikaları konusunda fikir ayrılıkları yaşamıştı. Trump, Netanyahu’nun son çıkışını “arkadan hançerleme” olarak nitelendirirken, Beyaz Saray’ın randevu vermemesi bu kırgınlığın boyutunu gösteriyor.
Öte yandan, ABD’nin Türkiye’ye F-35 satışı konusu, kongrede de tartışmalara neden oluyor. Bazı senatörler, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle satışa karşı çıkarken, Trump yönetimi bu satışın stratejik ortaklık bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Netanyahu’nun bu hamlesi, ABD’nin iç politikasında da yankı buldu.
İsrail’in endişeleri ve bölgesel denklem
İsrail, uzun yıllardır bölgedeki hava üstünlüğünü F-35 gibi gelişmiş savaş uçaklarıyla koruyor. Türkiye’nin de bu uçaklara sahip olması, İsrail’in stratejik avantajını zayıflatabilir. Ancak uzmanlar, İsrail’in bu endişelerinin abartılı olduğunu ve iki ülke arasındaki tarihsel iş birliğinin devam edeceğini belirtiyor.
Netanyahu’nun bu çıkışı, aynı zamanda İsrail’deki iç siyasi dengelerle de ilgili. Savaş kabinesi yönetimi ve koalisyon ortakları, ulusal güvenlik konularında sert bir duruş sergileyerek kamuoyu desteğini artırmaya çalışıyor. Trump’a rağmen bu konuda ısrarcı olmak, Netanyahu’nun iç politikadaki konumunu güçlendirebilir ancak ABD ile ilişkileri daha da zedeleyebilir.
Bağımsız değerlendirme: İsrail ve ABD arasındaki bu gerilim, iki ülke arasındaki köklü ittifakın sorgulanmasına neden olmamalıdır. Ancak Trump’ın Netanyahu’ya randevu vermemesi, kişisel ilişkilerin diplomatik süreçlerde ne kadar belirleyici olabileceğini gösteriyor. Türkiye’nin F-35 alımı ise ABD’nin çok taraflı çıkarları ile İsrail’in güvenlik kaygıları arasında bir denge arayışını sürdürecek.
