ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Ankara'da gerçekleştirdiği kritik görüşme, Orta Doğu'da yeni bir denklem yaratırken İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yönetiminde alarm zilleri çalmaya başladı. Trump'ın, Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılabileceğine dair sinyali ve Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olabileceği yönündeki mesajlar, Tel Aviv'de büyük tedirginlik yarattı. Trump'ın, "CAATSA yaptırımlarını kaldırabiliriz" açıklaması, İsrail'in uzun süredir Ankara'ya karşı yürüttüğü diplomatik baskının sorgulanmasına neden oldu.
Trump-Erdoğan görüşmesinde neler konuşuldu?
İki liderin baş başa ve heyetler arası görüşmelerinde, Suriye'deki gelişmeler, Gazze'deki insani kriz, enerji iş birliği ve savunma sanayii konuları ele alındı. Trump'ın, Türkiye'nin S-400 savunma sistemleri nedeniyle maruz kaldığı CAATSA yaptırımlarını hafifletme eğiliminde olduğu belirtiliyor. Özellikle Türkiye'nin, F-35 programına dönüşü konusunda ABD'de olumlu bir hava estiği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu adımın NATO içinde Türkiye'nin konumunu güçlendireceğini, ancak İsrail'in bölgesel üstünlüğünü tehdit edebileceğini vurguluyor.
İsrail neden endişeli?
İsrail, Türkiye'nin askeri kapasitesinin artmasını ve özellikle F-35 savaş uçaklarına erişimini uzun süredir yakından izliyor. Netanyahu yönetimi, Türkiye'nin bu uçaklara sahip olmasının Doğu Akdeniz'deki güç dengesini değiştireceğini düşünüyor. Ayrıca Trump'ın CAATSA yaptırımlarını kaldırması halinde, Ankara'nın Suriye ve Irak'ta daha bağımsız bir askeri politika izleyebileceği ve İsrail'in güvenlik çıkarlarının zedelenebileceği kaygısı hakim. İsrail basını, bu gelişmeyi "Netanyahu için stratejik bir darbe" olarak yorumlarken, Tel Aviv'deki diplomatik kaynaklar, ABD'ye bu konuda yoğun bir lobi faaliyeti yürüttüklerini belirtiyor.
Türkiye'nin F-35 programına dönüşü
Türkiye, 2019 yılında S-400 alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılmış ve CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı. Trump yönetimi, bu yaptırımların kaldırılması için Kongre'deki muhalefeti aşmak zorunda. Ancak son dönemde Türkiye-ABD ilişkilerindeki yumuşama, bu adımın atılabileceğine işaret ediyor. Türkiye'nin F-35'e yeniden dahil olması, sadece savunma kapasitesini artırmakla kalmayacak, aynı zamanda NATO içindeki entegrasyonunu da güçlendirecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşme sonrası yaptığı açıklamada, "F-35 konusunda önemli bir mesafe kat ettik" ifadelerini kullandı.
Bölgesel yansımalar
Trump'ın CAATSA yaptırımlarını hafifletme sinyali, sadece İsrail'de değil, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde de rahatsızlık yarattı. Atina yönetimi, Türkiye'nin askeri gücündeki artışın Ege'deki dengesizlikleri derinleştireceğini savunuyor. Öte yandan, Rusya da Türkiye'nin F-35'e dönüşünü yakından izliyor; çünkü bu durum, Ankara'nın Moskova ile ilişkilerini etkileyebilir. Uzmanlar, bu sürecin bölgesel ittifakları yeniden şekillendirebileceğini belirtiyor.
Tüm bu gelişmeler ışığında, Netanyahu hükümetinin ABD nezdinde yürüttüğü yoğun diplomasi devam ediyor. Ancak Trump'ın seçim öncesi dönemde Türkiye ile ilişkileri normalleştirme arzusu, İsrail'in endişelerini bir süreliğine geri plana itebilir. Orta Doğu'daki bu yeni denklem, önümüzdeki haftalarda daha da netleşecek gibi görünüyor.
