Nepal hükümeti, komşu Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'nde bulunan bir barajın yeniden patladığı yönünde bilgi alınması üzerine cuma günü acil alarm verdi. İki gün önce meydana gelen buzul çökmesi kaynaklı sel felaketinde en az 12 kişi hayatını kaybetmiş, yüzlerce kişi evsiz kalmıştı. Yetkililer, kurtarma ekiplerini ve nehir yataklarındaki yerleşimlerde yaşayan halkı derhal güvenli bölgelere geçmeleri konusunda uyardı.
Baraj Patlaması ve Sel Riski
Nepal Ulusal Acil Durum Operasyon Merkezi'nden yapılan açıklamada, Tibet'teki barajın patladığı ve bunun sonucunda Arun Nehri'nin yukarı kesimlerinde büyük miktarda suyun serbest kaldığı bildirildi. Bu durumun Nepal'in doğusundaki Sankhuwasabha ve Bhojpur bölgelerinde ani sel ve taşkın riskini artırdığı belirtildi. Yetkililer, nehir seviyesinin hızla yükseldiğini ve birçok yerleşim yerinin tehdit altında olduğunu açıkladı.
Nepal ordusu ve polis ekipleri, helikopterlerle bölgede keşif uçuşları yaparak tahliye çalışmalarına başladı. Sivil havacılık yetkilileri, Arun Nehri çevresindeki uçuşları geçici olarak durdururken, bölgeye insani yardım malzemesi taşıyan uçakların inişine izin verildi. Başbakan K.P. Sharma Oli, acil toplantı düzenleyerek tüm kurumların koordineli şekilde çalışmasını emretti.
Önceki Felaketin Yaraları Sarılmadan Yeni Tehdit
İki gün önce meydana gelen buzul çökmesi sonucu oluşan sel, özellikle Thame kasabasında büyük yıkıma yol açmıştı. En az 12 kişi hayatını kaybetmiş, 14 kişi yaralanmıştı. Nepal hükümeti, felaket bölgesinde arama-kurtarma çalışmalarını sürdürürken, yeni baraj patlaması haberiyle birlikte tehlike daha da büyüdü.
Yetkililer, geçen hafta Thame bölgesinde meydana gelen buzul gölü taşması felaketinin ardından bölgenin zaten hassas olduğunu, şimdi ise Tibet'ten gelen su kütlesinin bu riski katlayabileceğini ifade ediyor. Nepal Hidroloji ve Meteoroloji Bakanlığı, Arun Nehri üzerindeki akım ölçüm istasyonlarında anormal artış kaydedildiğini doğruladı.
Halka yönelik yapılan duyurularda, nehir yataklarından en az 500 metre uzaklaşılması, yüksek noktalara çıkılması ve radyo/TV anonslarının takip edilmesi istendi. Okullar tatil edilirken, güvenlik güçleri köprüleri ve yolları kapatarak alternatif güzergahlar belirledi.
İklim Değişikliğinin Gölgesinde Artan Riskler
Himalayalar'da iklim değişikliğine bağlı olarak buzullar hızla eriyor. Bu durum, buzul göllerinin hacmini artırarak ani taşkın riskini yükseltiyor. Nepal, dünyanın en riskli bölgeleri arasında gösteriliyor; ülkede 3 binden fazla buzul gölü bulunuyor. Uzmanlar, bu tür olayların gelecekte daha sık yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Çin ile Nepal arasında, sınır aşan nehirlerin yönetimi konusunda iş birliği anlaşmaları mevcut. Ancak baraj patlaması gibi ani durumlarda bilgi paylaşımının yeterince hızlı olmadığı eleştirileri yapılıyor. Nepal, Çin'den su seviyeleri ve baraj durumları hakkında anlık veri paylaşımı yapmasını talep etti.
Bölgede yaşayanlar, yetkililerin uyarılarının ardından panik içinde eşyalarını toplayıp yüksek kesimlere çıkmaya başladı. Görgü tanıkları, nehir debisinin gözle görülür şekilde arttığını ve suyun renginin kahverengiye döndüğünü belirtiyor. Kurtarma ekipleri, özellikle gece saatlerinde daha da tehlikeli olabilecek durumlar için hazır bekliyor.
Değerlendirme
Bu tür sınır ötesi afetler, ülkelerin tek başına baş edemeyeceği boyutlara ulaşabiliyor. Nepal'in erken uyarı sistemleri ne kadar gelişmiş olsa da, komşu ülkelerdeki baraj güvenliği konusunda uluslararası iş birliğinin artırılması hayati önem taşıyor. Tibet'teki barajların Çin tarafından denetlenmesi ve su tahliye planlarının Nepal ile paylaşılması, can kayıplarını önlemek için atılacak en kritik adımlardan biri olarak görülüyor.
